Тарихы
Қазақ Мемлекеттік М.Әуезов атындағы академиялық драма театры
Қазақ мемлекеттік М.Әуезов атындағы академиялық .драма театры – тұңғыш ұлттық мәдени-сахналық ұжым. 1925ж. соңында сол кездегі астана Қызылордада. ұйымдастырылды. Театр шымылдығы ресми түрде 1926ж. 13 қаңтарда М.Әуезовтің «Еңлік-Кебек» трагедиясымен ашылды. Алғашқы директоры Д.Әділов, қалыптасуына алғашқы режиссер Ж.Шанин көп еңбек сіңірді. Театр негізін халық арасынан шыққан таланттар Е.Өмірзақов, С.Қожамқұлов, Қ.Бадыров, Қ.Қуанышбаев, Қ.Жандарбеков, Ә.Қашаубаев, И.Байзақов, Қ.Мұңайтпасов, З.Атабаева, Ш.Байзақова, М.Шамова, т.б. құрады.

1929ж. театр труппасы жаңа астана Алматыға қоныс аударды.Театрға толқын-толқын болып К.Байсейітова, Қ.Байсейітов, Қ.Бейісов, Ж.Елебеков, М.Ержанов, Ш.Жиенқұлова, К.Қармысов, Қ.Әділшінов, Ш.Айманов, С.Майқанова, С.Телғараев, А.Абдуллина, О.Жұмағұлов, Ж.Өгізбаев, Р.Қойшыбаева, Ә.Хасенов, А.Жолымбетов, С.Майқанова, Х.Елебекова, Р.Сәлменов, Х.Бөкеева, Ш.Жандарбекова, Б.Римова, Г.Сыздықова, т.б. келуі жан-жақты драмалық шығармаларды меңгеруге жол ашты. 1934ж. театрдан музыкалық студия бөлініп шығып, кейін Қазақ акад.опера-балет театры және «Қазақконцерт» ұжымдарына айналды.

1937ж. академиялық театр атағы берілді. Репертуар М.Әуезов, Б.Майлин, І.Жансүгіров, Ғ.Мүсірепов, С.Мұқановтардың тарихи тақырыпты туындылары, орыс және шетел классикасымен толықты. 1940ж. Мәскеуден кәсіби білім алған режиссер А.Тоқпанов М.Әуезовтің «Абайын» сәтті сахналады.

1946ж. театр 20 жылдығында Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды. 1952ж. «Абай» спектаклі үшін реж.Ш.Айманов, суретші В.В.Голубович және актерлер Қ.Қуанышбаев, Қ.Бадыров, Х.Бөкеева, С.Қожамқұлов, Р.Қойшыбаева, Е.Өмірзақов КСРО Мемл.сыйлық алды. 1954ж. театр труппасына Алматы, Мәскеу, Ленинград және Ташкенттің арнаулы оқу орындарын бітірген кәсіби актерлер Н.Жантөрин, Ы.Ноғайбаев, Т.Жайлыбеков, т.б. қосылды. 1958ж. театр Қазақ әдебиеті мен өнерінің Мәскеудегі онкүндігіне қатысып, 5 спектакль көрсетті. 1961ж. театрға көрнекті жазушы-драматург М.Әуезов есімі берілді.

Театрдың келесі кезеңі Ә.Мәмбетов есімімен тығыз байланысты. Ол арасында шамалы үзіліспен 1965-1994жж. көркемдік жетекшілік еткен отыз жыл театрдың көркемдік өрлеу кезеңі болды. Режиссерлер Б.Омаров, Р.Сейтметов, Қ.Жетпісбаев, А.Пашков қызмет еткен, Ж.Омаров, Е.Обаев, Ш.Зұлқаш, М.Байсеркенов, т.б спектакль қойған бұл кезеңде ұлттық актерлік мектеп өрісі де кеңейіп, М.Сүртібаев, З.Шәріпова, Ы.Ноғайбаев, Ф.Шәріпова, Ә.Молдабеков, Е.Жайсаңбаев, А.Әшімов, С.Оразбаев, Н.Мышбаева, Т.Тасыбекова, Ә.Кенжеев, Ә.Боранбаев, Қ.Тастанбеков, Т.Жаманқұлов, Р.Машурова, Г.Әспетова, Т.Мейрамов, т.б.өнерлері жарқырады. Ә. Мәмбетов қойған «Ана-Жер ана» (Ш.Айтматов), «Ленин 18-жылы» (А.Каплер) ҚазКСР Мемл. сыйлығын (1966,1970), «Қан мен тер» (Ә.Нұрпейісов) КСРО Мемл.сыйлығын (1974) алды. 1976ж.театр «Халықтар достығы» орденімен марапатталды.

Еліміз тәуелсіздік алған 90-жылдарда театр төл тарихымызды, қоғамдық құбылыстарды жаңаша көркем зерделеуге бет бұрды. Т.Жаманқұлов, Ә.Рахимов, Б.Атабаев, Қ.Сүгірбековтердің «Турандот ханшайым» (К.Гоцци); «Қилы заман» (М.Әуезов-Н.Оразалин); «Жетінші палата» (А.Сүлейменов), «Абылайхан» (Ә.Кекілбаев), «Абай десем...», «Мәңгілік бала-бейне» (Р.Мұқанова); «Шолпанның күнәсі» (М.Жұмабаев-Ә.Тарази), т.б. қойылымдарынан әртүрлі көркемдік-эстетикалық бағыттағы ізденістер байқалды. Режиссер Ә.Рахимов қойған «Ситуациялар» (үш пьесаның ортақ атауы) триптихі үшін көрнекті жазушы-драматург А.Сүлейменовке ҚР Мемлекеттік сыйлығы берілді (1996).

Жаңа ХХІ ғасыр бастауында театр М.Әуезов пьесаларының жаңа трактовкаларын іздеді. Көркемдік жетекші, ұстаз, режиссер Е.Обаев қойған «Абай» мен «Айман-Шолпан» жаңа буынмен жаңаша сөйледі. Бұл кезеңде театрдың «Мөлдір махаббат» (С.Мұқанов), «Махаббат дастаны» (Ғ.Мүсірепов), «Ымырттағы махаббат» (Г.Гауптман) «Гамлет», «Ромео мен Джульетта», (Шекспир), «Апалы-сіңлілі үшеу» (Чехов), «Жаужүрек» (Д.Исабеков), «Империядағы кеш» (С.Асылбекұлы), «Қожанәсір тірі екен...», Т.Нұрмағамбетов),т.б. көптеген қойылымдар жастардан жаңа есімдерді танытты.

Уақыт талабына сай халықаралық жобалар жасалу қажеттілігі туды. Ресейлік белгілі драматург, режиссер Н.Птушкинаның классикалық сипатта сахналаған «Отелло» (Шекспир), әсірее, литвалық көрнекті режиссер Й.Вайткустың «Қорқыттың көрі» (Иран-Ғайып) осы бағыттағы сәтті тәжірибелер. Буын алмастығы актерлермен қатар режиссурада, драматургияда жүрді. Режиссерлер А.Кәкішева мен Е.Нұрсұлтан осы сахнадағы алғашқы қойылымдарымен танылды. Театрда сол кезден ашылған драматургтар тобында қызмет ететін М.Омарова, Ә.Бағдат, Қ.Мұрат пьесалары қазір репертуарда.

Театрдың соңғы кезеңдегі «Жүз жылдық махаббат» (Д.Исабеков), «Ақтастағы Ахико» (М.Омарова), «Сүйікті менің ағатайым» (А.Чехов), «Анна Каренина» (Л.Толстой), «Атилла мен Аэций» (Г.Томский), т.б. көптеген қойылымдары уақытпен үндес ізденістерінің көрінісі. Бұл кезеңде халықаралық байланыстар көкжиегін ұзартып, театр Лондон, Токио, Авиньонда спектакльдер көрсетті. Халықаралық фестивальдарда, сондай-ақ I және II «Астана» Бүкіләлемдік фестиваліне лайықты қатысты. Ең алғашқы республикадан тыс гастроліне 1928 жылы шыққан театр өз тарихында Мәскеу, Қазан, Уфа, Омбы, Ташкент, Бішкек, т.б. көптеген қалаларда мазмұнды гастрольдік сапарлар өткізді. Алыс-жақын Иран, Франция, Египет, Корея, Германия, Түркия, Англия, Жапония, Франция елдерінде, сондай-ақ Қазан, Уфа, Тбилиси, Душанбе, Бішкек, Ташкент, Брест, т.б мәртебелі халықаралық фестивальдарға қатысып, үлкен жүлделерге ие болды.

1968ж. ашылған театр музейі көрермендер үшін арнайы ашық залда қызмет көрсетеді. 1995ж. бері жаңа қойылымдардың «Театр көктемі» фестивалі жүйелі өтеді.

М.Әуезов театры 94 жылдық тарихында үлкен белестерден өтіп, ұлттық өнердің символына айналды. Шығармашылық әлеуеті жоғары театр ұжымы -- биік көркем өнер, жаңа тұрпатты мәдениет жасау, әлемдік мәдени-рухани кеңістікке еркін еніп, ұлттық өнерімізді таныту жолында қызмет ете береді.
Мекен-жайымыз: Алматы қаласы, Абай даңғылы,
103, Байзақов көшесінің қилысы, 050008
Касса: 378-53-85
Баспасөз қызметі: + 7 778 618 87 96
+ 7 701 722 23 07

Email: teatr_auezov@bk.ru
Copyright © 2020 Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры
Сайт әзірленді: Woxy