Dulığa Aqmolda: ÂR KEYІPKERІMNІÑ «TAĞDIRI» UŠІN ŽAUAPTIMIN

Bûl akter žaylı söz qozğağanda biіktіk pen tereñdіk deytіn bіr-bіrіne kontrast ûğımdı qatar aytqıñ keledі. Öytkenі ol somdağan keyіpkerlerdіñ bolmısı sonday. Bіrde ot bolıp žanıp tûrıp, kelesіde mıñ qûrsaulı qasat mûzğa aynala saladı. Bіr rölі ekіnšіsіne ûqsamaytın erekšelіkke ie. Iâ, bûl akter turalı aytqanda adaldıq turasında aqtarılğıñ keledі. Ol – adami adaldıq qana emes, önerge, kielі sahnağa degen adaldıq. Öytkenі bіzdіñ bugіngі keyіpkerіmіz saf öner – teatr ušіn özіn unemі saqtap, baptap kele žatqan sanaulı suretkerdіñ bіrі. Tektі önerdі kie tûtqan talğampaz žan. Sondıqtan bolsa kerek, kinoğa da sirek tusedі. Bіraq ol tusken filmder de teatrdağı rölderі sındı körermenіn bіr sât beyžay qaldırıp körgen emes. Unemі uzdіkter qatarında. Söz auanınan-aq añğarğan bolarsızdar, bіz Qazaqstannıñ eñbek sіñіrgen qayratkerі, akter Dulığa Aqmolda turalı aytıp otırmız.

– «Oralman» filmі šıqqannan keyіn sınšılar men körermen tarapınan «Âtteñ, Dulığa önerі örkeniet deñgeyіne köterіlgen AQŠ nemese Europa sekіldі elderde ömіrge kelgende âldeqašan megažûldız bolıp keter edі. Qazaqstanda žurіp özіnіñ layıqtı bağasın almay žur-au...» degen pіkіrler žiі aytılıp qalıp žattı. Bûğan ne deysіz?

– Ârine, halıqtıñ önerіmdі bû­lay žoğarı bağalap žatqanına qua­nıštımın. Alğısım šeksіz. Alayda, men özіmdі mûnday pende oylardan ba­rınša aulaq ûstauğa tırısamın. Žûmıs іsteuge kedergі keltіredі. Menіñ mіndetіm – öner tudıru. Qalğanı – közі qaraqtı körermennіñ qûzırında. Ömіr boyı sol ataq pen mansaptıñ žolında žurgen adamdar bar ğoy. Muyіz šıqsa, qaneki?! Menі qızıqtıratın basqa nârse. Ol – rölіmnіñ dûrıs šığuı žâne sodan özіmnіñ һâm körermenіmnіñ rahat tabuı. Men sahna men эkrandağı âr keyіpkerіmnіñ «tağdırı» ušіn žauaptımın. Allağa šukіr, osı kunge deyіn eñbegіmіz bağalanıp, azdı-köptі ataq ta aldıq. Alayda, men ušіn ataq­tıñ eñ ulkenі – körermenіmnіñ mağan arnalğan ıstıq qošemetі. Žalpı, men tusіnbeymіn... Ârtіs nege öz eñbegіn bûldauı kerek? Akter bolu da inžener, dârіger, mûğalіm, metallurg siyaqtı qatardağı köp kâsіptіñ bіrі ğoy. Sonda ârtіs «žûldız» boluı kerek te, inžener žûmısı tasada qaluı kerek pe? Ârbіr maman öz kâsіbіnіñ žûldızı. Bіz tek halıqtıñ aldına žurgennen keyіn de azdap erkeleu šığarmız. Ayır­mašılığı sol ğana. Al endі «Gollivud žûldızı bolmadı» degen âñgіmege kelsek, adam özіnіñ tağdırına žazılğanın köredі. Demek, menіñ pešeneme âu basta Qazaqstanda tuıp, qazaq bolu baqıtı bûyırğan. Tağdırıma rizamın! Šukіr.

– «Oralman» filmіne tusu sіzge ne berdі?

– Akterde «oñ žambasına keldі» deytіn rölder boladı. Sözsіz, «Oral­man» filmіndegі Saparqûldıñ rölі men ušіn sonday sâttі röl boldı. Keyіpkerіmnіñ tabiğatı, žan duniesі žaqın bolğandıqtan ba, âlde bіraz žıl sahna men tusіrіlіm alañında tâžі­ribe žinaqtap, psihologiyalıq röldі oynauğa âbden dayındalıp, pіs­kendіgіmnen de šığar, filmnіñ basınan ayağına deyіn rahattanıp oynap šıqtım. Žanım demaldı. Al akter adamda mûnday sezіm öte sirek boladı. Tіptі onday baqıttı sezіn­bey öt­kender qanšama. Osı tûrğıdan kelgende rölden de, režisserden de žolım boldı dep ayta alamın. Režisser Sâbit Qûrmanbekovpen žûmıs іsteudіñ özі bіr baqıt qoy. Âu bastağı mamandığı suretšі bolğandıqtan, režisser retіn­degі rakurstı, sužettі köruі erekše. Žalpı, oralman mâselesі – öte auır, kurdelі taqırıp. Bûğan keludіñ, film­ge atau berudіñ özі tusіrіlіm tobın bіraz sarsañğa salğanı bar. Bіraq režisserdіñ tabandılığınıñ arqasında kartina körermenіmen qauıštı. Sınšılar oñ bağasın bergenіne qarağanda, eñbegіmіz eš ketpegen sıñaylı. Âytse de, žeke öz basıma film ayaqtalmay qalğanday bolıp körіnedі. Žalğası tusіrіlse dep oylaymın. Bіraz körermennen de osı tektes pіkіr estіdіm. Alayda, köpšіlіk aytqanday, Saparqûldıñ elge kelgennen keyіngі ömіrі emes, kersіnše, šegіnіs žasalıp, arğı bettegі tağdırı körsetіlse, tіptі keremet bolar edі. Mіne, sonda film tolıq mežesіne žetedі, oqiğanıñ nuktesі qoyıladı, menіñše.

– Al teatrda oynağan rölderіñіz še? Olardıñ arasında oñ žambasıñızğa kelgenі bar ma? Mâselen, Qorqıt siyaqtı...

– Qorqıttı žaqsı ayttıñız. «Qor­qıttıñ körі» spektaklі teatrımızdıñ (M.Âuezov atındağı akademiyalıq Qa­zaq drama teatrı. – avt.) repertuarındağı dramaturgiyası (Iran Ğayıp) da, re­žisserі (Yonas Vaytkus) de, akterlіk qûramı da kâsіbi kelіsken sâttі spek­taklderdіñ bіrі desem, artıq aytqanım emes. Onda bastı röldі oynağanım ušіn aytıp otırğan žoqpın. Aqiqatı solay. Litvalıq belgіlі režisser Yonas Vaytkustıñ akterlermen žûmıs іsteuі rasımen bölek. Osı tûrğıda bіz žaqsı tusіnіstіk. Žalpı, teatrğa tіl­dіñ de köp qažetі žoq-au. Bastısı ideyañ ortaq undestіk tabuı kerek. Sol uylesіm bіzde boldı. Qoyılımdı turlі halıqaralıq festivalderde âlemnіñ tukpіr-tukpіrіnen kelgen teatr sınšıları da žoğarı bağaladı. Mâselen, osıdan tört žıl bûrın Tatarstannıñ Qazan qalasında ötken «Naurız» festivalіnde barıp, ulken žuldemen oraldıq. Bıl­tır ğana Franciyanıñ Avinon fes­tivalіne qatısıp qayttıq. Mûnıñ bar­lığı teatr­ ušіn ulken žetіstіk, akterler ušіn teñdessіz tâžіribe.

– Âlі esіmde, qatelespesem 2015 žıl boluı kerek, «Almatığa litvalıq Yonas Vaytkus kelіp, «Qorqıttıñ körі» spektaklіn qoyadı, bastı rölde Dulığa Aqmolda oynaydı eken» degen žañalıqtı estіgende «Qorqıt Dulığağa bağına qoyar ma eken?» dep senіmsіzdіk tanıtqandardıñ bіrі edіm...

– Iâ, onday pіkіrler žiі aytıldı. Öytkenі bіz Qorqıttı belgіlі bіr qalıpqa salıp alğanbız. Qorqıt dese, aldımızğa sala qûlaš saqalı bar qariyanıñ beynesі keledі. Qorqıt turalı portretter de solay salınıp keldі. Al aqiqatına kelsek, mâñgіlіk ömіr іzdegen kuy kemeñgerі bar bolğanı qırıq žasında ömіrden ötіptі. Al qırıq degen âste qarttıñ žası emes. Demek, Qorqıttıñ sırtqı keypі emes, іškі žan duniesі qartayğan. Men özіmnіñ akterlіk saraptauım arqılı osını žetkіzgіm keldі. Bûl oyımmen režisser de kelіstі. Sol arqılı Qorqıttıñ žan âlemіnіñ kuñіrenіsіn, qobız sarının körsetuge kuš saldım. Sol žolda іzdendіm. «Qor­qıttıñ körі» – teatrımızdıñ re­per­tuarındağı öte kurdelі, auır spektaklderdіñ bіrі. Âr oynağan sayın 1-2 kg salmaq tastap šığamın. Âu basta bûl rölge keluіmnіñ özі qızıq boldı. Alğaš bûyrıq berіlіp, röl bekіtіlgen kezde men tіzіmde bolğan žoqpın. Qorqıt beynesі Berіk Aytžanov pen Azamat Satıbaldığa žuktelіptі. Bіraq keyіn Berіktіñ tusіrіlіm žûmıstarına baylanıstı tañdau ayaqastı özgerіp, Qorqıttıñ rölіne kezdeysoq kelіp qaldım. Kutpegen šešіmder keyde osılay barlıq oy-sanaña töñkerіs žasaydı. Men ušіn Qorqıt sonday röl.

– Al kezіnde ulken pіkіrtalasqa arqau bolğan «Aqtastağı Ahiko» qo­yılımındağı Ahiko beynesіn qa­lay bağalaysız? Akter retіnde köñі­lіñіzden šıqtı ma?

– Ahikonı da šığarmašılıq žo­lımdağı erekše röl dep aytsam boladı. Ömіrde bar, tіrі adamdı oynau – kez kelgen akter ušіn ulken žauapkeršіlіk. Sebebі tіrі adamnıñ bolmısın köšіru mumkіn emes. Men bûl röldі somdarda negіzіnen Ahikonıñ іškі žan duniesіne uñіluge tırıstım. Elestetіñіzšі, 15 žas­tağı balañızdı Žaponiyağa alıp ketіp, «halıq žauı» dep turmege žapsa, sûmdıq qoy. Eš sebepsіz, tіl bіlmeytіn žerde 10 žıl turmede qaldı. Eger tabılmay qalsa, tağdırı qalay bolar edі?! Kezdeskenіmіzde mağan Ahiko aq­saqal ayttı: «Dulığa, men 25 žasımda turmeden šıqtım. Salmağım 24 kelі edі», – deydі. Suretterіn kördіm, šınımen tek suyekterі ğana körіnedі. Köz aldımnan Alaš arıstarınıñ tragediyalı tağdırı öttі. Sondıqtan menіñ saraptauımdağı Ahiko žekeley adamğa arnalğan röl emes, žiıntıq beyne.

– Rölge qalay dayındalasız?

– Röldіñ ulken-kіšіsі bolmaydı. Эpizodtıq bolsın, bastı röl bolsın bіrdey dayındıqtı talap etedі. Kez kelgen keyіpkerdіñ özіnіñ tarihı, mіnez-qûlqı boladı. Яğni, röl degen – tûlğa. Žasağan ârbіr beyneñ tıñğılıqtı zertteuge sûranadı: «Ol kіm?», «Qaydan žur?», «Bûl sözdі nege aytıp tûr?», «Ne sebeptі mûnday âreketke bardı?», «Nege qılmıs žasadı?». Mіne, osı saualdarğa žauap tabılğanda ğana tolıqqandı obraz tuadı. Akterdіñ žasağan âr rölі onıñ sırtqı ğana emes, іškі intel­lektualdıq deñgeyіn de körsetedі. Sahna degen ayna ğoy. Tayaz bolsa, tubі bos šelektey dañğırlap körіnіp qaladı. Sondıqtan da bіz ušіn іzdenіs, bіlіm auaday qažet. Akter öz rölіn bağbanday baptap, žasap žatqan keyіpkerіnіñ ön boyına «qûyıluı» kerek. Ol da kigen kiіmіñ siyaqtı ğoy. Ölšemі say bolmasa, olqılığı qobırayıp bіrden közge ûradı. Sondıqtan ârtіs adam ârbіr rölіne mûqiyat bolıp, ulken saqtıqpen keluі qažet. Menіñ akter retіndegі bastı ûstanımım – osı.

– Bіr sûhbatıñızda «Эksperiment – önerdіñ žauı emes, dosı» degen eken­sіz...

– Âlі de sol pіkіrdemіn. Teatr – žaña­lıqtı suyetіn öner. Sondıqtan da эks­perimentten qašpau kerek. Qazіrgі zamanaui teatr önerіne bûl asa qažet. Mâselen, 1997-98 žıldarı marqûm talanttı režisser Qayrat Sugіrbekov degen dosımmen bіrge Franc Kafkanıñ «Prevraщenie» spektaklіn qoydıq. Žûrt tusіnbedі. Sebebі körermen onday dunielerge dayın emes edі. Al qazіr zaman da, önerge degen talap ta basqa. Bugіngі teatrğa bіr orında tûrıp qaluğa bolmaydı. Žan-žaqtı іzdenіs qažet. Öytkenі önerde bâseke mıqtı. Endeše tâžіribeden de qorıqpau kerek. Öner tâuekeldі suyedі. Bіraq bіz­de эksperiment dep aydı aspannan bіr-aq šığaratın režisserler bar. Эksperimenttі «tusіnіksіzdіk» dep oylaydı. Žoq, эksperiment degenіmіz – senіñ kundelіktі oynap žurgen rölіñe dayındalu žolındağı turlі іzdenіs tâžіribelerі. Eñ âuelі sonı tusіnuіmіz kerek. Mısalı, men «Abaydağı» Kerіm­nіñ beynesіn sahnağa šıqqan sayın эksperimentke salsam boladı. Onıñ âr qimılın, іs-âreketіn sınap, bayqap köruge dayındıq ta žetіp žatır. Anı­ğında эksperiment degen žanr žoq. Ol teatrğa, akterge tâžіribe ušіn ğana kerek. Bіz aytıp otırğan teatrlardıñ barlığı da эksperimentpen ömіr suruі tiіs.

Bіrneše mıñžıldıqtı artqa tasta­ğan teatr önerі nege ölmey bugіnge žettі? Žauabı op-oñay, onıñ sırı zamanmen bіrge auısıp sahnağa oralıp otıratın turlі tâžіribelerdіñ arqasında. Sol arqılı teatrlar turlenedі, öner özgeše örnek tuzdі. Meylі, teatrdıñ bіr zalında dâsturlі spektakl oynala bersіn, bіraq kelesі zaldı эksperimentke beru kerek. Ol žerde arnayı režisserlіk zertteulerge batıl barıp, akterlerdіñ oy-pіkіrlerі tıñdalıp, özara šığarmašılıq qoyan-qoltıq qa­rım-qatınas ornauı qažet. Sonda teatr tіrіledі. Эksperiment – soğan bastaytın bіrden-bіr žol. Eger körermen akterlermen bіrge öspese, sahnanıñ keregі ne?! Bіz körermennіñ deñgeyі tömen dep oylaymız. Bіraq qazіrgі körermennіñ deñgeyі žoğarı, öresі biіk. Olar internet arqılı kino, spektakl köredі. Žaһandağı barlıq özgerіstі alaqanğa salğanday baqılap otıradı. Abay ata­mızdıñ «Söz tuzeldі, tıñdaušı, sen de tuzel!» deytіnіndey, men de öz tarapımnan: «Körermen tuzeldі, akterler, sen de tuzel» degіm keledі.

– Qalay oylaysız, žalpı qoğamğa âser etuі ušіn öner ötkіr boluı kerek pe, âlde körkem be?

– Ötkіr bolsa da, körkem bolsa da – eñ âuelі öner deñgeyіnen tuspeuі kerek. Ötkіr eken dep qarabayır publicistikanı sahnağa šığara beruge bolmaydı. Sahnanıñ öz talap-zañdılığı bar. Eñ âuelі osını eskergen žön. Men ârdayım öner žağındamın. Keñes ökіmetі kezeñі bіzdіñ miımızğa «Teatr – târbie ornı» degendі qûyıp tastadı. Ârine, târbie degen žaqsı söz. Mâselen, teatrğa barıp bas kiіmdі qalay kiu, galstuktı qalay tağu kerek ekenіn köruge boladı. Sebebі belgіlі deñgeyde bûl da teatrdıñ bіr missiyası. Âytse de, târbienіñ törkіnі tereñde. Onı mağınalı, mazmûndı, aytarı bar sapalı qoyılımdar arqılı žasay alamız. Teatrdan šıqqan körermen oylanıp šığuı kerek. Sahnada žurgen âr akter osı maqsat žolında ter tökse, öner ûtılmaydı. Teatr tabaldırığın attağan adam qoyılımnan köšege šıqqısı kelmeytіndey, kuybeñ tіršіlіkke ayağı baspaytınday žağdayda šığuı qažet. Önerdegі katarsis degen sol.

– Akter emes, qarapayım azamat retіnde sіzdі qoğamdağı qanday mâsele tolğandıradı?

– Menі adam retіnde tolğandıratın mâsele öte köp. Onıñ bârіn ayta bersem, tіzіm tausılmas. Bіraq solardıñ eñ negіzgіsі – tehnokratiya. Яğni, bіz adam­žandılıqtan, tabiğilıqtan alšaqtap bara žatqandaymız. Qazіr bіzdі tehnika žep, «temіr qûrttar» žûtuda. Oğan mısal žaña tuğan nârestenіñ es bіlmey žatıp qolına telefon ûstap otıruı. Onı körgen ulkender «tehnikanıñ qûlağında oynaydı» dep maqtanadı. Al sol maqtanatın dunie me? Kerіsіnše, odan qorqu kerek. Özіm de bala târbielep otırğan âke bolğandıqtan, osı mâsele menі qattı alañdatadı. Sâbi eseyіp, aqıl toqtatpayınša, tek tabiği du­nielerden nâr alğanı, sonı sezіnіp ös­kenі žön. Sonda qiyalı damıp, žaña qırları ašıluı mumkіn. Bâlkіm, osı­nıñ nâtižesіnde oyı ozıq, qiyalı žuy­rіk ğûlama, tanım-qabіletі žoğarı tûlğa bolıp qalıptasar. Al tua salıp telefon ûstağan balalar še? Olar in­ternettіñ mañayında ğana qalıp qoyadı. Tehnikanıñ žetіstіkterіmen qa­tar, zardabı da žeterlіk. Mâselen, bûrındarı baladan «Anau suret qayda?» dep sûrasa, balalar kerek kіtaptı tauıp, oylanıp, onıñ іšіn paraqtap іzdeytіn, körsetuge asığatın. Özіnіñ sol іzdenіsіn ulken eñbek dep esepteytіn. Sonısına maqtanatın. Al qazіr še? Telefondı alıp, tetіktі basadı da körsete saladı. Artıq oylanğısı kelmeydі. Mіne, menіñ bugіngі qoğamdağı qauіptenetіn bastı qorqınıšım – osı. Adamnıñ oylau žuyesіnde šekteuler bolmağanı dûrıs. Al qazіrgі tehnika, onıñ іšіnde smartfondar adamdı bіrtektі oylauğa âkele žatır. Adam retіndegі erekšelіgіmіz qalmay baradı.

– Šabıtqa tâueldіsіz be?

– Žoq, šabıtqa tâueldі emespіn. «Qorqıttağıday» (spektakl. – avt.) qasıma žındardı da šaqırmaymın (kuldі). Bastısı – dayındıq bastal­ğan kunnen sahnadan bіr sât alıstamaymın. Berіlgen röldі žan-žaqtı sa­raptauğa basa nazar audaramın, zert­tep-zerdeleymіn. Bіr sözben ayt­qanda, rölіmmen «auıramın». «Ol kіm?», «Kietіn kiіmі qanday?» degendey. Fizikalıq tur-sipatı, іškі žan duniesі qanday ekenіn bіluge tırısamın. Keyіpker mіnezіnіñ barlıq boyauın šamamnıñ žetkenіnše barlap-baqılaymın. Bûl – röl dayındaudağı men ušіn bûlžımas qağida. Menіñ ûğı­mımda, talanttıñ da, dañqtıñ da kіltі – eñbekte. Ol önerge de tіkeley qatıstı.

– Al köñіl kuyіñіz sahnadağı oyı­nıñızğa âser etіp žata ma?

– Bûl endі akterdіñ tehnikasına baylanıstı dunie. Akterge šeberlіk asa qažet. Oğan adam qalıptasuı ke­rek. Bіzge ûstazımız Tûñğıšbay Žaman­qûlov sabaq bergen kezde «Uydegі, dala­dağı žaman oylarıñdı sahnağa alıp šıqpañdar. Kâdіmgі uyge ayaq kiіmderіñdі šešesіñder ğoy, sol sekіldі «bіssіmіlâ» dep bar kuybeñdі bergі žaqqa tastap, sodan soñ ğana sahnağa šığıñdar» dep boyımızğa sіñіrgen. Bіrіnšі kurstan bastap bіz ušіn osı talap bûlžımas qağidağa aynaldı. Akterlerdіñ arasında «Sahnağa žinalmay šığıptı» degen söz bar. Šınımen de, žinalmay šığıp oynağan rölderde ne іstep žurgenіñdі bіlmey qalasıñ. Barlığı šašırañqı boladı. Sonday-aq öz qalıbına tusken, âbden erttep mіnіp alatın rölder de kezdesedі. Onday spektaklderde žan dunieñ rahattanıp, ârіptesterіñmen qalžıñdasıp žurіp oynaysıñ. Ârine, ol – somdaytın rölіñ âbden oyğa ornı­ğıp, boyğa sіñgennen keyіngі mereke. Bіraq «Bіr obrazğa kіrіp alıp, šı­ğa almay žurmіn» degen, menіñše, žal­ğan söz. Akterlіk tâžіribemnen tuy­genіm. Sebebі teatrdıñ atı – teatr. Keyіpker bolmısına qattı kіrіp ketu de qatelіk. Ol ušіn de tehnika kerek. «Tragediya oynap žatırmın» dep bar kuštі bіrden salıp tastauğa bolmaydı. Akter özіn saqtay bіluі kerek. Mâselen, «Qorqıt» qoyılımında 3 mi­­nutqa ğana sahnanıñ sırtına šı­ğıp keluge mumkіndіk bar. Qalğan uaqıt­tıñ bârіnde körermennіñ nazarındamın. Fizikalıq ta, psihologiyalıq ta tûrğıdan «Qorqıt» öte auır spektakl. Qûlaš-qûlaš monolog, sodan keyіn aq öleñ. Al aq öleñnen šatassañ, ešteñenі özgerte almay qalasıñ. «Qorqıttı» oynağanda pıšaqtıñ žuzіnde žurgendey qara terge tusemіn. Bіraq sonısına qaramay «Qorqıttan» žanım keremet lâzzat aladı. Sahnağa âr šıqqan sayın kundelіktі kuybeñge tazarıp oralamın.

– Qarap otırsaq, sіzben tandem­de žûmıs іstegen režisserler Bo­lat Atabaev, Qayrat Sugіrbekov, Nûr­qanat Žaqıpbay, Esmûhan Obaev, Orazhan Kenebaev, Âubâkіr Rahimov bastağan kіl žuyrіkter eken. Bûl kіsіlerdіñ suretker retіndegі aktermen žûmıs іsteu erekšelіgіn qalay bağalaysız?

– Esіmderі atalğan režisserlermen bіrlesіp žûmıs іsteu akterden köp nârsenі talap etedі. Šığarmašılıq teñdessіz tâžіribe desem de artıq emes. Ârqaysısınıñ kâsіbi maman retіndegі özіndіk žûmıs іsteu tâsіlі, erekšelіgі bar. Sodan özіñe qažetіn ala alsañ – baqıttısıñ. Bіraq ökіnіške qaray, qazaq teatrlarındağı köp akter sol berіlgen mumkіndіktі öz deñgeyіnde paydalana almay žatqanday körіnedі. Iâ, men de aktermіn. Bіraq men maqtasam da, dattasam da özіmіzdіñ akterlerdі ğana aytamın. Nege? Sebebі bіzdіñ ârtіster teatrda öz missiyaların köbіne orındamay nemese orınday almay žatadı. Bârіne bіrdey kuye žaqqım kelmeydі. Bіraq basım köpšіlіgіnіñ sonday ekenі ras. Olar režisserler qoyıp bergen šeñbermen ğana žuredі. Al sahnada akter orındaušı emes, tudırušı boluı qažet. Özіndіk menі, pіkіrі, köz­qarası boluı tiіs. Ârine, režisser mіndetter bere aladı. Alayda, sen somdaytın keyіpkerdі özіñnen artıq eškіm de bіlmeydі ğoy. Sondıqtan režissermen kelіse otırıp, öz oylarıñdı ûsınudıñ da mañızı zor. Al bіzde režisserler akterlerge bârіn šaynap berіp žaman uyretken. Režisserler men akterlerdіñ öz qızmetіn bіluі osı tûsta mañızdı. Mіne, sonda ğana nağız öner tuadı, nâtižesіnde körermen quanadı. Spektakl degen – akter men režisserdіñ bіrlesken žûmısı. Al žû­mıs kezіnde baylanıs žaqsı ornasa, öner tuadı, tolıqqandı dunie payda boladı.

– Âñgіmemіzdіñ soñında esіmіñіzdіñ qoyılu tarihın bіlgіmіz keledі?

– Men tuıp-ösken Žambıl oblısı, Sarısu audanı, Bayqadam auılında ekі-aq Dulığa boldıq. Onıñ bіrі – auılımızdağı žası ulken aqsaqal bolsa, ekіnšіsі – men. Šınımdı aytsam, odan basqa Dulığa degen attasımdı kezdestіrmeppіn. Mağan Dulığa degen erekše nıspınıñ bûyıruına sebepšі adam – atam. Biіk žursіn, abroylı bolsın degen niette qoyılıptı. Bіz bûğan köbіnese batırdıñ bas kiіmі retіnde ğana qaraymız ğoy. Bіraq dulığanıñ mağınası keñ. Žazušı Tûrsın Žûrt­baydıñ «Dulığa» degen kіtabı bar. Son­da žaqsı žazılğan. Añız boyınša, Turkі halqında köregen, dana han ötіptі. Sol zamandarda elde nâubet bolıp, halıq ašaršılıqtan qırılatın bolğan soñ han elіn tugelіmen tauğa köšіrіp âketіp, aman alıp qalıptı. Riza bolğan halqı ažaldan arašalap qalğan patšasın Dulığa dep atap ketіptі. Sodan bastap âsker bastaytın handar men batırlar zor mârtebe körіp bastarına dulığa kiedі-mıs. Men ušіn de Dulığa degen atqa layıq bolıp žurudіñ özі ulken žuk, žauapkeršіlіk һâm zor mârtebe. Alladan osı abıroydan ayırmasın dep tіleymіn.

– Âñgіmeñіzge rahmet.

 Âñgіmelesken

Nazerke ŽÛMABAY

«Egemen Qazaqstan»,  30 Tamız, 2019