BOLAT ÂBDІLMANOV: MENІ HALIQ ÂBDІLMANOVTAN BÛRIN «ABAY» DEP QABILDAYDI

– Sonau 1962 žılı Idırıs No­ğay­baev ûlı Abaydıñ sahnadağı beynesіn ža­sadı. Arağa 40 žıl uaqıt salıp Âzіr­bayžan Mâm­betovtіñ režisserlі­gіmen aqın rölіn özіñіz sahnağa alıp šıqtıñız. Abayday alıp­tıñ rölіn somdau talayğa arman bol­ğanmen, ekі­nіñ bіrіne bûyıra bermeytіnі anıq.Barlıq qûqıqtar saqtalğan.

 

– Onıñız ras. Men 1985-1992 žıldar ara­lığında  Ğ.Musіrepov atın­dağı Qazaq memlekettіk akademiyalıq balalar men ža­söspіrіmder teatrında žûmıs іstedіm. 1993 žılı Šeks­pir­dіñ «Asauğa tûsau» ko­mediya­sı qoyılıp, bas­tı röl – Petručionı somdauğa M.Âuezov atın­dağı Qazaq mem­­lekettіk drama teatrına ša­qırtu aldım. Âkemteatrğa auısar kezde tu­sіme ûsta­zım I.Noğaybaev endі. Ûstazım qıp-qı­zıl šoqqa ettі qaqtap žatır eken. Ma­ğan «mı­na ettі ârі qaray sen qaqta» dedі. Osı tusіm­dі žaqsılıqqa žorıdım. Sol kör­gen tusіm­degіdey I.Noğaybaev oynağan röl­derdі arağa žıl­dar salıp men oynap žurdіm. Ûstazım «Žau­­šı», men «Žaužurek mıñ bala» filmіnde Bögen­bay batır­dıñ rö­lіn oynadıq. Šeks­pirdіñ «Asauğa tû­sauın­da» da Petru­čio­nıñ rö­lіn âr žıldarı ûstazım ekeumіz somdappız. Abay rölіn 1962 žı­lı I.Noğaybaev oynasa, 2002 žı­lı men sahnağa alıp šıqtım.  

Menіñ Abaydıñ šığarmašılığımen ak­ter retіndegі tіkeley baylanısım 30 ža­sımnan bastaldı. Ğ.Musіrepov atındağı Qa­zaq memlekettіk akademiyalıq balalar men žasöspіrіmder teatrında žûmıs іstep žurgen kezіmde Rayımbek Seytmetov ağa­mız Abaydıñ qara söz, öleñderіnen tûra­tın «Qalıñ elіm, qazağım» attı poэ­ti­ka­lıq spektakl qoyğan bolatın. Men ağa Abay­dıñ rölіn somdap, aqınnıñ öleñ­de­rіn, qara sözderіn oqıdım. Qarap otırsam, bûl menіñ M.Âuezovtіñ «Abay» tragediyasına barar žoldağı azdağan dayındığım eken ğoy. Bûl spektaklge dayındıqta bі­raz qinaldım. Men 30 žasta oynağan Abay bölek, bûl qoyılım muldem bölek edі. Âz-ağa dayındıqtı menіñ dauısımnan bastadı. «Senіñ koncerttegі dauısıñ mağan kerek emes, basqa dauıs іzde» dedі. Odan bölek, dayın­dıq barısında Âbdіrahmanmen kö­rіnіstі sezіngenmen, qanša ret aytsa da, to­lıqqandı  igere almadım. Sonda ol kіsі «Sen mına keregenі ûstaysıñ da, bukіl tra­gediyamen alğa qaray žuresіñ» dedі. Men «Âze­ke, qazaqta mına keregenі kergen degen ža­man ırım ğoy» dep edіm, «Bûl žerde ke­rege degen bukіl halıqtıñ tragediyası, Abay žalğız qazaqtıñ tragediyasın emes, bukіl adamzattıñ tragediyasın köterіp tûr» dep bіr-aq auız söz ayttı. «Abay» spek­taklіndegі menіñ žuregіme eñ žaqın bol­ğan žâne bukіl halıqtıñ öte sâttі šıqqan žerі dep aytatın körіnіsіnіñ bіrі – osı Abay men Âbdіrahmannıñ qoštasatın sah­nası boldı.

– «Abaydı» sahnağa alıp šığudağı іz­denіsіñіz žaylı aytsañız.

– Âuezov «Abay degen – tereñ teñіz, alıp mûhit. Abaydı tanığan sayın, onıñ tubіne maržandarın alu ušіn suñgi beruіñ ke­rek. Al men onıñ betіn ğana qalqıdım» de­gen. Abaydı bukіl âlemge tanıtqan Âue­zov söytіp žazsa, akter retіnde men šö­mіš­pen de qalqi almaytın šığarmın degen al­dımda ulken  žauapkeršіlіk tûrdı. Öyt­kenі âkemteatrda 100-den asa akter bar, olardan bölek Abaydı oynağan akter­ler­dіñ de mağan sın közben qaraytını ayt­pasa da tusіnіktі edі. Men özіmdі bûrın­ğı oy­nap žurgen spektaklderіmnen bölek basqa žağınan körsetuіm kerek boldı.

Abaydı oynau žolında köp іzdendіm, bі­­raz kіtap oqıdım. Bіr kunі T.Âlіm­qûlov­tıñ «Žûmbaq žan» degen kіtabı qolıma  tus­tі. Sonda avtor Abaydıñ öleñderіnde «Men іšpegen u bar ma?», «Іšіm tolğan u men ört» degen siyaqtı žurek, u turalı köp ay­tı­ladı. Sol zamanda qoğamğa qarsı šıq­qan talanttı adamdardı qarsılastarı, bâse­kelesterі u berіp öltіredі eken. Mumkіn Abay sonı aldın ala bіlіp, bіreu u berse ağzam dayın bolsın dep kіškentay-kіškentaydan u іšken šığar degen žoramal aytadı. Spektakl barısındağı іzdenіste av­tordıñ osı oyı mağan köp kömektestі. Eger özіnіñ eñ suyіktі šâkіrtі, odan soñ ekі balası bіrіnіñ artınan bіrі ölse žâne bukіl qarsılastarı onı soqqığa žığıp žatsa, žây adam mûnday qayğını qalay qabıldaydı? Al aqın, žuregі sezіmtal adam še? Onıñ ustіne adam u іšse še? U degen kâdіmgі doping siyaqtı sezіmdі odan sayın oyatıp, žurek tebіrenіsterі tereñnen tol­qidı ğoy. Men osınday tebіrenіsterge, tolqınıstarğa barıp, aqınnıñ іškі du­niesіndegі qoparılıstı körsetkіm keldі, özіmnіñ aytatın monologtarımdı tek bіr žaqtı emes, žan-žaqtı žetkіzuge tırıs­tım.

– Abaydı sіzge deyіn de, sіzden keyіn de qanšama ârіptesterіñіz oynadı. Bі­raq sіzdіñ obrazıñızdı körermen öte žaqsı qabıldadı, Abaydıñ rölі sіz­dіñ tölqûžatıñızğa aynaldı. Mû­nıñ sırı nede dep oylaysız?

– 2002 žılğı teatr festivalіnde «Teatr­dıñ eñ uzdіk akterі» nominaciyası mağan berіldі. Odan keyіn teatr sınšısı bolğan marqûm Â.Sığay respublikalıq «Ege­men Qazaqstan», «Žas qazaq» gazetі men «Parasat» žurnalında men žayında auqımdı materialdar žazdı. Abaydıñ bar­lıq ökіngen, opınğan, kursіngen, kul­gen, tebіrengen sâtterіn öte nanımdı šı­ğardı dey kele, «Âbdіlmanovqa deyіngі akterler Abaydı oynaudan ötіp kettі. Al Âbdіlmanovtan keyіngіler Abaydı oynaytın deñgeyge âlі žetken žoq» dep pіkіr ayttı. Osı «Turkіstan» gazetіnde Žabal Šoyın­bet öz oyın žazdı, odan bölek A.Sey­dіmbek, D.Isabekov, G.Serğazı, N.Orazalin baspasöz betterіnde žaqsı pіkіrlerіn bіldіrdі. Töken Ibragimov bukіl eldіñ aldında «Žalpı mına Âbdіlmanovtіñ arı qarap tûrğanınıñ özіn Abayğa ûqsatamın. Öyt­kenі Abaydı žeñgelerі bûqamoyın dep atağan. Mına žіgіttіñ taqiyasınan bastap ba­qayšağına deyіn tura Abaydıñ özі siyaq­tı közge elesteydі eken» dep aytqanı esіmde.

Men osığan deyіn 60-tan asa kinoğa tus­ken ekenmіn, mağan arnap scenariy de žaz­dı. Bіraq qay žerge barsam da kinodağı röl­derіmnen bûrın eñ bіrіnšі Abaydı ay­tadı. Menі halıq Abay dep qabılda­ğa­nına özіmdі baqıttı sezіnemіn. Asqar degen dosımnıñ âyelі «Menіñ kuyeuіm âskerde Bökeñmen bіrge borıšın ötegen» dese, «Ol qay akter?» dep sûraydı eken. Familiyamdı aytsa, keybіreuler onša tanımaytın kö­rіnedі. «Abaydı oynağan akter ğoy» dese, bârі «Ol kіsіnі tanimız ğoy» dep šu ete qa­ladı eken.

Mâmbetov «Abaydı oynau ušіn talant az boladı, ol ušіn akterdіñ bukіl bolmısı keluі kerek» deydі. Orıstar «darındı akter bolmaydı, tek oñ žambasqa keletіn röl bo­ladı» deydі. Menіñ oñ žambasıma keletіn röldі Mâmbetov köre bіldі dep oylaymın. Akterdі köre bіlu ušіn režisserdіñ ekі közіnen basqa ušіnšі közі, yağni kökіrek közі oyau boluı kerek. Mâmbetovtіñ ûlı­lığı sonda ol özіnіñ akterіn tani bіldі, sol arqılı ol 30 žılda teatrdıñ altın ğasırın žasadı. Ol qazіrgі režisserler siyaq­tı «bûl qay žerdіñ balası, qay rudan?» de­gen ûsaqtıqqa barmaytın. Öner degen bіr-aq ru, bіr-aq ûlt. Sondıqtan bolar Mâm­betov keybіr akterlerdіñ atın da bіl­meytіn, bіraq özі at qoyıp alatın. Menі baluan dep šaqıratın.

Âz-ağa  sahnada qanšama tehnikalıq mum­kіn­dіkterdі paydalandı. Mâmbetovtіñ ekіn­šі bіr mıqtılığı  onıñ qoyılı­mın­da­ğı muzıkası bolatın. Ân elіtіp âketedі, senі sendіredі, sen sengennen keyіn körer­men de sağan senedі.

Abaydı oynaytın akter žası kelgen sayın aqındı basqa žağınan tusіne bas­taydı. Mûhittıñ tereñіne suñgіgen sayın maržan tastardı köbіrek žinaysıñ. Mısalı, men 40 žasta Abaydı oynadım, qazіr žasım 60-ta. Eger qazіr oynaytın bolsam, Abaydıñ rölіn ašuda akterlіk žâne ömіrlіk tâžіribemdі žûmsar edіm. Öytkenі Abayğa âr žasta ârturlі közben qaraysıñ. Neğûrlım akter tâžіribenі köbіrek ži­nağan sayın Abaydı sezіnuі, tusіnuі, tereñі­ne boylauı soğûrlım erekše boladı.

– Akterdіñ âr rölі onı târbieleydі deydі. Abaydıñ rölі sіzdіñ ömіrlіk köz­qara­sıñızğa âser ettі me?

– Akterdіñ âr rölі zor žauapkeršіlіk žukteydі. Sahnada âdemі röl oynap, ömіrde qalay bolsa solay söylep, mіnez-qûlıq kör­setuge bolmaydı. Abaydı oynağanğa deyіn eñkeygenge eñkey, šalqayğanğa šalqay deytіnmіn. Abaydan keyіn eñkeygenge de, šalqayğanğa da eñkeudі uyrendіm. Qazaqtıñ «taspen atqandı aspen at» degen sözіnіñ mağınasın ûqtım. Abay özіñnіñ qanday adam ekenіñdі bіlgіñ kelse, sağan qiyanat žasağan adamnan kešіrіm sûra, sonda sen dûrıs žoldasıñ deydі. Kі­šі­reu men kešіru senіñ іškі žan dunieñnіñ qan­šalıqtı keñ ekenіn körsetetіnіne kö­zіm žettі. «Žaqsı kіsіnіñ ašuı – šay oramal kepkenše, žaman kіsіnіñ ašuı – bası žerge žetkenše» degen sözdіñ astarın ömіr tâžіribem arqılı ûğına bastadım. Abaydıñ rölіn oynau arqılı bûrın­ğı qattılıqtan arılıp, tuıstarım men dostarımdı keñ qûšağıma sıydırıp, alıstı oylaytın osınday körkem mіnez qalıptastırdım.

– Bugіnde Abaydı oynap žurgen ârіp­testerіñіzdіñ oyını köñіlіñіzden šı­ğa ma? 

– Orıstıñ sınšıları «Bez golosa Otel­lu igrat nelzya» deydі.  Abaydı oynau ušіn akterdіñ keñ tınıstı, эpikalıq zor dauısı boluı kerek. Яğni akterdіñ unі mañızdı. Sarı maydan qılšıq suırğan­day sözdіñ de özіnіñ âuenі boladı. Akterdіñ unіnde söylep tûrğanda kâdіmgі ân aytqan siyaq­tı âuen boladı. Mіne, sol unde bukіl Abaydıñ filosofiyasın, onıñ aqındı­ğın, poэziyalıq unіn, keñ dauısın žetkіzu kerek. Söylegen kezde aqınnıñ bіr sözі tûrmaq, bіr ârіpі tuspeu kerek. Zor dauıstı, dikciyası mıqtı, unі, tur-tûlğası, keskіn-kelbetі, šašınan bastap tırnağına deyіn Abaydı beyneleytіn, tіptі közqarasınıñ, žurgen žurіsіnіñ özі Abaydı halıqqa sendіretіndey bolu kerek. Öytkenі Abaydı bukіl el bіledі, onıñ beynesі âr qazaqtıñ žuregіnde tûr. Men sahnağa Abay bolıp šığa kelgende körermen qol šapalaqtay­tın, olar menіñ oyınımnan bûrın ûqsastığıma qol soğatın. Sınšılar «Âb­dіl­manov šıqqan kezde žugіrіp barıp «Abay ata!» dep šapanına oralğımız kele­dі» dep žazdı. Mіne, körermennіñ közі sen­­­­­gende barıp taza öner tuındaydı.

Abayğa эksperiment žasatuğa, kіm kö­rіn­gendі oynatuğa bolmaydı. Abaydı oynau ušіn oğan  tabiğatı say keletіn, sonımen qatar іškі žan duniesі bay, unі kelіsken, aqın­nıñ poэziyasın žan-tânіmen meñger­gen adam boluı kerek. Osı atalğan talap­tarğa say kelgendіkten bolar halıq menі Abay dep qabıldadı.

Qazіrgі akterler rölіn qarabayır oy­nay­dı. Qarabayırlıqqa salınğan akter sah­nada özіn žoğaltadı. Tіptі, akterler key­de qauıp, žûlqıp söyleydі. Abaydıñ tebі­renіsі, tolğanısı, kursіngenі akterdіñ žurek tukpіrіnen šığıp körermennіñ žure­gіne žetuі kerek. Sodan keyіn sahnada Abay­dı oynağan akterdіñ âr qimılı belgіlі bіr maqsatqa qûrılıp, aqtalğan boluı tiіs.

Köbіnese bіzdіñ žas akterler, režisser­ler Abaydıñ oyın žetkіzsem boldı,  obrazı mağan kerek emes deydі. Bіraq olar q­a­te­lesedі. Abaydıñ oyı da, obrazı da to­lıq­qandı šığuı kerek žâne «men öz Abayım­dı žasadım» dep özderіn aqtap aladı eken. «Öz Abayıñdı» sen uyіñe barıp tuğan-tuısıña, dostarıña barıp žasa. Al körer­men aldında sen halıqtıñ Abayın žasau kereksіñ žâne ol halıqqa ûnau kerek. Bіraq halıqtı šatastırmau kerek. Körermen Abaymen tіldeskіsі, betteskіsі kelіp kutіp otıradı. Sol kezde sahnağa aqınnıñ âr žıl­dardağı beynesіn somdaytın 7-8 Abay qap­tap šığa kelgende körermen «qaysısı Abay?» dep dal boladı. Abaydıñ oyımen qatar körermennіñ közі bіr Abayğa toqtau kerek.

– Abaydıñ 175 žıldığına oray fi­lm tusіrіlgen žağdayda bastı röl­ge šaqırsa barasız ba?

– Qazaqtıñ ûlı tûlğası Abaydı qazaq­tan basqa eškіm oynay almaydı. «Köšpen­dі­ler» filmі sekіldі qazaqtıñ ûlı tûl­ğalarına ruhı men tabiğatı kelmeytіn, esek­ke žabu žapqan siyaqtı ne basına ki­gen taqiyası, ne ustіndegі šapanı žaras­pay­tın šetten kelgen adamdar oynamauı kerek. Bіz M.Šoqay babamızdıñ rölіn de qırğızdıñ akterіne oynattıq. Ne tur-tûlğası, ne іškі žan duniesі say kelmeydі. M.Šoqaydıñ mañdayı kere qarıs, žuzі döñgelek, közі ot šašıp tûrğan. «Qazaq degen qanday boladı?» dese, «Osınday boladı!» deytіn qazaqtıñ namıstı ûlı tûlğasın qısıq közdі qırğızğa oynatu akter retіnde de, azamat retіnde de namısıma tiedі. Keñes zamanında Âliyanı da, Bauıržandı da qırğızdar oynadı, «Qara-qaraš» kinosında da solay boldı. Qarap otırsañız, filmde qırğızdıñ ûlttıq kiіmderі men salt-dâsturlerі. Žaraydı, ol uaqıttı keñestіk kezeñnіñ sayasatı dep aqtap alayıq. Al qazіr še? Qazіr kіmnen, neden qorqamız? Mısalı Romeo-Džulettanı qazaq tusіretіn bolsa Romeonıñ bası­na taqiya, ustіne šapan kigіzіp tusіr­mey­mіz ğoy. Qazaqtıñ režisserlerіn tusіn­beymіn, qazaqtıñ ûlı tûlğasın oynasa mіndettі turde šetel akterіne beredі. Qa­zaq­ta akter žoq pa? Qiın kezde qır­ğız­dar­da qanšama teatr žabılıp žatqan kezde, qazaqtıñ teatrları ašılıp, žaña talanttar qosılıp žattı. Oblıstarda qanšama talanttı, žanıp tûrğan akterler bar. Özіmіzdegі bardı körsete almay, tûl­ğalarımızdıñ rölderіn šeteldіk akterlerge berіp qoydıq. Režisserler önerdі žeke ambiciyasınan žoğarı qouı kerek. Qırğız «Manastı» qoysa qazaqtı aparıp oy­nata ma? Özbek Â.Nauaidı qoysa, qazaq­tı oynata ma? Ešuaqıtta oynatpaydı. Osınday filmderdі tusіrgen režisserler kör­kemdіk keñeste otır. Men osınday oyım­dı ašıq aytqan soñ, köp kinonıñ kas­tingіnen ötіp, menі tusіremіz dep žat­qan­da žañağı režisserler mağan qarsı bo­lıp öre turegeledі. Olar bіr sıltaulardı oylap tauıp, menі qanšama rölden alıp tastadı. Menі rölden alsa alıp tas­tasın, bіraq men bârіbіr šındıqtı aytuım kerek. Qazaqtıñ ûlı tûlğaların bû­lay qorlauğa bolmaydı.

Âz-ağañ bіr akterlermen kereğar pіkіrde bolıp, renžіsіp, sottasıp žurse de, s­pek­takl qoyar kezde sol akterdі bastı rölge alğan. Mіne, Mâmbetovtіñ ûlılığı osında žatır. Özіnіñ žeke ömіrdegі renі­šіn önerge âkelіp salmağan. Ömіrde sen ol adamdı žek köruіñ mumkіn, bіraq röl ak­ter­dіñ oñ žambasına kelіp tûrsa, beru ke­rek. Öytpese ol önerdіñ kiesі atadı.

Abay filmіn tusіrse, mumkіn menі bay­qauğa šaqırıp ta qalar. Abaydı эkranda oynağannan artıq arman bolmas edі, bіraq sol bayqauda otıratın körkemdіk keñestіñ bârі menі bekіtpeytіnіne kepіldіk bere alamın. Öytkenі mûnday qadamdar osığan deyіn de bіrneše ret žasaldı.

– Özіñіz Abay turalı pesa žazıp žatır ekensіz. Erekšelіgі qanday?

– Âuezov Abaydı ulken šırqau biіkke köterdі. Âuezovtіñ ûlılığı sonda, ol Abay arqılı qazaqtı bukіl âlemge tanıttı. Âue­zovtіñ keremet suretkerlіgі, šeberlіgі son­da žatır, ol Abaydı alıp šığu ušіn bas­qa ûlılardı qûrban ettі. Eger Âuezov «Abay žolın» qazіr žazsa, muldem basqaša žazar edі. Öz basım qazіrgі zamanda Âuezov siyaq­tı žazatın žazušı žoq dep oylaymın. Qazіr Abaydı özі žazıp ketken qara sözderі, öleñderі, šığarmašılığı kö­teredі. Sondıqtan men Abay atamızdıñ 175 žıldığına oray «Abaydı bіlmek parız oylı adamğa» degen pesanı qağaz be­tіne tusіrdіm. Bûl – Abaydıñ qara sözderі­nen, öleñderіnen žâne özіmnіñ 30 žıl boy­ğı oy-tolğanıstarımnan qûralğan du­nie. «Aqtastağı Ahikonı» žazğan Madina Omarova ekeuіmіz pesanı körermenge ûsın­baq oyımız bar. Men žazğan pesa bas­qa teatrlar qoyılğalı žatır. Al M.Oma­rova ekeuіmіz žazğan pesa Âuezov teat­rında qoyılıp qalar dep otırmız.

Osı pesam arqılı men ûlılardı aq­ta­ğım keledі. Qûnanbaydı biіkke köteru ke­rek. Qûnanbay bolmasa Abay tumas edі. «Abay sen mağan žetu ušіn sen özіñe žetetіn ûl tapqız. Žâne sol ûlıñdı bіlіmnіñ, ğı­lımnıñ tereñіne boylat žâne ata-baba dâsturіn boyına sіñіrgen, elіn, ûltın suye­tіn azamat etіp târbiele, sonda senіñ mağan žet­kenіñ» dep keletіn Qûnanbaydıñ söz­derі bar pesamda. Endіgі žazılatın pesalar men   tusіrіletіn kinolar osı âdіletsіz­dіktіñ  barlığın öz ornına qouı kerek. Qûnanbaydıñ, Šâkârіmnіñ, Keñgіrbay babamızdıñ qanday tûlğa ekenіn körse­tetіn uaqıt keldі. Abaydıñ dіn, dâstur tu­ra­­sındağı aytqandarın taldap, keybіreuler aytqanday Abaydıñ qazaqtı žek kör­megenіn ûrpaq aldında dâleldep šı­ğuı­mız qažet.

Abaydıñ negіzgі эvoluciyası, ösuі, Abay­dıñ Abay retіndegі hâkіmdіk dârežege žetuі özіnіñ 45 qara sözіnde tûr. Mısalı, «adam balası žılap tuadı, keyіp öledі» dey­dі. Menіñ oyımša, adam duniege kelgende ömіrden alatın enšіm bar, bûl ömіrge men keldіm dep ayğaylap, bukіl âlemge žar sa­lıp keledі. Ol ömіr boyı baylıq, lauazım, abıroy žinaydı, özі oylağan bіr biіkke ûmtıladı. Bіraq keyіp öledі. Nege? Öyt­kenі onıñ žinağınıñ bіrde-bіreuі onı­men dos bolmaydı, bârі qabіrdіñ sır­tın­da qaladı. Baylığı da, taqqan sölke­bayı da, atağı da. Adammen bіrge ana dunie­ge ne baradı? Onıñ žasağan sauaptı іsterі, ha­lıqqa žasağan žaqsılığı, žetіmnіñ közіnіñ žasın surtuі, qayırımdılığı ba­ra­dı. Abay «Bayağıda qazaqqa žaqsılıq žasasañ, sol žaqsılığıñdı ol ömіr boyı öle-ölgenše aytıp žuretіn. Al qazіr qazaq­qa žaqsılıq žasasañ, biılğı žasa­ğan žaqsılığıñ kelesі žılğa žaramaytını nesі?» deydі. Abaydıñ žazğanı qazaq­tıñ bіr kundіk azığı emes, babadan balağa mûra bolıp qalar adamzattıñ asıl mûra­sı.

Sûhbattasqan Araylım ŽOLDASBEKQIZI 

Sûhbat "Turkіstan" gazetіnіñ saytınan alındı