Asanâlі ŠІMOV: «Bekežan-Asanâlі qartaysa, Tölegenderdі kіm širıqtıradı?»

            Žanqaday «talanttar» su betіnde qalıqtap ömіr surіp žurgen kezde, kielі öner-ömіrdіñ tektі bolmısın qaytaru ušіn, qayta atqa qonğısı keletіn urkerdey toptıñ basında Asanâlі ağa barın bûrınnan sezetіnbіz. Âñgіme barısında kinodağı tarihtı özіnen bastağısı keletіnder «Šâken kіm? Qožıqov kіm?» degen soñ, armandap, žanın žauratpay žurgen keyіpkerlerі önerdіñ tûnığın laylap žatqan duley diіrmenge tusіp, özіn adastırıp ketkenіne žanı žabırqaytının žasıra almadı. «Kinodağı sûlulıq pen tazalıq memlekettіk deñgeyde talqılanatın mâsele ekenіn, эkrannıñ qoqısqa tolıp ketkenіn, žalğasa berse qarınnıñ ğana qamın oylap, tabaq pen іštі bosatumen šektelіp qalatın dâldurіš ûrpaqtı qalıptastıratınımızdı» sarı maydan qıl suırğanday tіgіsіn žatqızıp otırıp žetkіzіp berdі...


Gulbaršın AYTŽANBAYQIZI











– Ağa, adamnıñ ğûmırı žasımen ölšenbeydі. Sіzdі Bekežan men Qa­sım­hannıñ šekpenіnen šığarğısı kelmey­tіn žastar köp.

– Onı tusіnemіn. Bekežan-Asanâlі qartaysa, Tölegenderdі kіm širıq­tıradı? Bûl ömіrdіñ zañı ğoy. Qara tus bolmasa, aqtıñ qasietіn bіle me adam. Ölіm bolmasa, ömіrdіñ qadіrіn kіm tusіnedі. Bekežan bolmasa, Tölegen Töle­gen bolar ma edі? Qız Žіbek – Tölegen – Bekežan arasındağı drama bolmasa, kino kino emes, tek tâttі kâm­pit bolıp šığar edі.

Tölegen sımbattı, Qız Žіbek te ömіr­de sonšalıqtı sûlu bolmağan šığar. Bіraq tarihtıñ žuregіnde qalıp, sûlulıq pen mahabbattıñ šıñına köterіldі. Halıq kem-ketіkterіn ıqı­lasımen to­lıq­tırıp, qiyalındağı sûlu­lıqtıñ ölšemіne aynaldırıp žіberdі.

– Sіzben bûğan deyіngі âñgіmede Qasım­han Šadiyarovtı elge alıp kelgіñіz keletіnіn, onsız ana duniege tınıš kete almaytınıñızdı aytqan edіñіz. Re­žis­ser Huat Ahmetovtіñ «Aruaq» fil­mіnde sіz bastı rölde somdağan filo­sof Ağataydıñ žûm­baqtığı men mі­nezіn Qasımhanğa ûqsa­tamız. Bûl žo­lı Qasımhan elge Ağatay bolıp kel­dі me?

– Esіñde bolsa, «Sіz kіmsіz Ka mırza?» filmіnde Qasımhan keñіstіktі betke alıp, ketіp bara žatuımen ayaqta­latın edі ğoy. «Aruaqtağı» Ağatay sol keñіstіkten elge oraladı. Onıñ esіmіnіñ özі de – simvolikalıq esіm. Ûzaq žıldar šetelde bolğan, žapondıq, qıtaylıq dostarımen hat-habar almasıp tûradı. Suygen žarı bosanıp žatıp qaytıs bolğan. Ağayın-tuısqandarı da qal­mağan. Filmge öz ortasınan bezіp, tomağa-tûyıq, dalağa barıp tûrudı közdegen qart kіsіnіñ ömіrі arqau bolğan.

– Negіzі bіz ötken âñgіmemіzde Qasım­­hannıñ elge oraluın basqaša eles­tetken edіk. «Onı âuežaydan qar­sı alamız, sıy-sıyapatqa böleymіz. El žûr­tınıñ alaqanında, aqtıq saparına da sol qûrmetpen šığarıp salamız».

– Tusіngenіm Qasımhandı eškіm žalğızdıqqa qimaytın siyaqtı. Alayda, bûl ömіr ğoy. Orıstar «Čelovek predpolagaet, a Bog raspolagaet» demeušі me edі. «Žanım keudemde qonaqtap tûrğanda suyegіmdі atamekenge tabıstayın» dep elge oralğan danagöy, pâlsapašınıñ žo­lında balalar uyіnen qašıp šıqqan kіškentay, elgezek bala kezіgіp, onıñ bastapqı žosparın bûzıp ketedі. Umіtіn ukіlep, ömіrіn ûlına bağıštaydı. Keyіn, šığarmašılıq top, oylana kele 80 žastağı Qasımhan Šadiyarovtıñ eldegі tûrmısın talqılap, qazіrgі qa­lıp­qa sıydıra almadı da, žûmbaq bolıp qalsın dep šeštі. Âuežaydan kutіp alıp, Memleket basšısınıñ qabıl­dauına kіrgіzsek, kešegі Šâken žasap ketken kinonıñ tabiğatın buldіrіp alamız.

Bіr qızığı, bûl žolı da Ağataydıñ tabiğatımen özіmnіñ bolmısımdağı ûq­sas­tıqtı taptım. «Aruaq» Ağatay «Ûzaq ömіr surdіm, ûlımdı žoğalttım, žo­ğaltqanım basımdağı šašımnan da köp. Qayğırmaymın. Qûdayda öl­gender bolmaydı. Qûdaydıñ aldında bârі – tіrі. Demek, aldağı ömіrde ûlım­men qauıšamın», dep keñіstіktі betke alıp, sağımmen aralasıp ketuіmen ayaqtaladı. Men de Sağiım men Mâdiіm, Mayram qaytıs bolğanda da «Ömіr menі žeñdі, men žeñіldіm», demedіm. Alğa žılžıdım. Ažaldan kіm qašıp qûtıla alğan? Kinodağı Ağatay da – žalğız. Ötkenіn sağınadı, aldan umіt kutedі. Sonday sağınıš mende de bar. Adam žaratılğannan keyіn, pendege tân quanıšı, renіšі, qayğısı boladı. Soñğı žıldarı köñіlіm kіškene qûlazıñqırap, kinodağı keyіpkerіmnen, kundelіgіmnen daua іzdeytіn boldım. Mayramnan, qos qûlınımnan ayırılğan qaralı kunderіmde dostarım qayğımdı žeñіldettі. Qazіr olardıñ qatarı siredі. Bala-šağaları, basqaları kökelep, atalap žugіrіp žuredі. Bіraq bûrınğı it köy­lektі bіr kigen, aš kezde de, toq kezde de qasıñnan tabılğan dostıñ ornın eškіm basa almaydı. «Tağdır menі dostarımnıñ artında qalğandardıñ šıraqšısı bolıp žursіn degen šığar» dep özіmdі žûbattım. Bіraq bûl da köñіlіmdі tınıštandıra almadı. Ömіr ötіp baradı. Partner žoq desem, basqalar ökpeleuі mumkіn. Bіraq šındığında solay. Bіr-aq spektaklіm bar, sonı oynaymın. Balalarmen spektakl qoyamın. Akademiyada akterlіk kursım, târbielep, bolašağınan umіt kutіp otırğan šâkіrtterіm bar. Uyde balammen, nemerelerіmmen žûmıs іsteymіn. Gul ösіremіn. Ağaš egemіn. Solardı sua­ra­mın. Žûmıs žetedі žâne bûl ömіr bіzben bіtpeydі. Eñ bastısı, tûlğalarğa degen qûrmet ortaymauı qažet. Bіrde Ânuardıñ men körmegen suretіn tauıp alğanda bіrge žurgen kunder eske tusіp, qattı tolqıdım. Ânuar, Esbolğan, Rayım­bek, qaysıbіrіn aytayın, šetіnen bağılan, šetіnen biіk edі ğoy. Endі ömіr solay, basqa amal žoq.

– Ağa, adamnıñ ömіrіn ölšep-pі­šіp, pešenege mörlep qoyğan qûdі­ret bar. Bіz asıqpasaq ta...      

– Oyıñdı tusіnіp otırmın. Reseyde KSRO kezіnen bіrge žûmıs іstep kele žatqan Končalovskiy-Mihalkovtar bar. Alayda sauattı scenariyster bіzde de, Re­seyde de sausaqpen sanarlıq qoy. Er­mek Tûrsınov, Rustem Âbdіrašev, Aqan Sataev­tardan umіt kutemіn. Ki­no degen fugu balığı târіzdі. Babı kelіsu kerek. Bіr mıs­qalı kem bolsa, ke­yіp­kerdіñ žanın žaralap alamız. Keyіpkerdіñ kömeyіne kesek-kesek söz salıp, körermendі tûщındırıp otır­masa, kino kino bola ma? Bûl žağı da qoldı baylap tûr. Ukіmettіñ kinoğa bölgen qaržısı žıl sayın azayıp keledі. Endі ekі-uš žılğa deyіn žağdaydıñ žaqsara qoymasın sezemіz. Bіraq kino degen bekzat öner tabaldırıqta qalmasına da senemіz. Önerdіñ tûnığınan auızdanıp uyrengen qayran köñіl tazalıqtan attap ketuge dâtі barmaydı.

– Žartı ğasırdan berі Qasım­han­nıñ elesіmen ömіr surіp kele žat­qa­nıñızdı bіlemіn. El іšіnde Qasım­han men Dіnmûhamed Qonaev žaqsı tanıs bolğan, Dimekeñnіñ tapsırısımen dayın­dalğan dunie degen pіkіr bar. Osı­ğan kelіsesіz be?

– «Atamannıñ aqırı» da, «Transsіbіr эkspresі» de Dimekeñnіñ ideyasımen tusі­rіlgenі ras. «Izvestiya» gazetіnen Qasım­han Šadiyarov turalı tіldey habardı oqıp qalıp, Šâken Aymanovqa osını qolğa alsañız dep keñes bergen. Sodan bas­taldı. «Transsіbіr эks­presіn» tusіruge dayındıq kezіnde Qa­sımhan žaylı derekter іzdep, arhiv aqtarğanım bar. Alayda qolıma bіrde-bіr derek tuspedі. Qašıp ketkenіn de, atılıp ketkenіn de ayğaqtaytın žazba žoq. Tіptі qayda ketkenіn tuıstarı da bіlmeydі. Önerdegі Qasımhannıñ tûlğası režisserdіñ erkіndegі qiyalımen bіrge damitın qûbılısqa aynalıp kettі.

– Ağa, kino bekzat öner, sûlulıq. «Qız Žіbektіñ» ornın almastıra alatın kino kelgen žoq. Kino feno­menіnіñ özі de tazalıq pen sûlu­lıqtan bastau alıp tûr. Sol sûlulıq qazіr kinodan alıstap ketken žoq pa?

– Kezіnde «Qız Žіbektі» sınaušılar da köp boldı. Bіraq uaqıt öte kele ösek, köre almaušılıq degen šöp-šalam qurap kettі de sûlulıq qaldı. Zaman özgerdі, közqaras özgerdі, qûn­dılıqtar özgerdі. Bіraq «Qız Žі­bekke» degen közqaras özgergen žoq. Bâ­rі möldіrep, kino degen saf önerdіñ ay­bının asqaqtatıp tûr. Kenenbay – Sırlıbay qanday, Šege – Ânuar qanday, Žіbek – Meruert qanday. Tіptі Bekežannıñ özіnen bekzattıqtıñ lebі esіp tûr. Ermek Tûrsınov tusіrgen «Kelіn» «qazaqtardıñ namısına» tigenі esіñde bolar. Men de mazmûnı žağınan qabılday almağanmın. Bіraq mağan kino retіnde ûnaydı. Sûlulıq «men sûlumın» dep ayğaylamay-aq эkrandı bilep-töstep tûr. «Kelіn» filmі AQŠ-tağı «Oskar» bayqauınıñ žartılay finalına šıqtı. Âlemdіk örkeniet âyel denesіnіñ sûlulığına žâne tûmsa tabi­ğattıñ sûlulığına nazar audardı. Sodan keyіn tusіrgen kinolarında da qan lıpıp soğıp tûr. Qazіr kinoger men körermennіñ talğamı arasında garmoniya žoq, kures žurіp žatır. Soñğı nuktenі körermen qoyadı. Bûl procestіñ qanšağa deyіn sozılatının men bіlmeymіn.

– 1970-1980 žıldarda Qazaq­stan­nıñ halıq ârtіsі atağın, KSRO-nıñ ha­lıq ârtіsі atağın, ekі sıy­lıq­tı – res­publi­kanıñ Memlekettіk sıy­lı­­ğın, KSRO-nıñ Memlekettіk sıy­lığın aldıñız. Qalay köterdіñіz? Ataq-dañqtıñ bіr ûrtı qan bolsa, bіr ûrtı may boladı deušі edі ğoy?..

– «Qız Žіbek» pen «Atamannıñ aqı­­rınan» keyіn aqıl-esіmnen qalay ayırılmağanıma, qalay іšіp ket­pe­genіme, otbasın qalay saqtay alğanıma özіm tañğalamın dep bûrın da bіr ayt­qanmın. Köšede kele žatqanımda kö­rermenderіmnіñ top-tobımen so­ñım­nan erіp žuretіn kunderі de boldı. Tak­sige otırğanda ešqanday žurgіzušі menen aqša almaytın. Qazіr sol kezderі bіr qûdіrettіñ panasına alıp saqtağanın endі sezіp žurmіn.

– Aytpaqšı, «Qız Žіbekke» biıl – žartı ğasır. Šığarmašılıq toptan Meruert Ötekešova men sіz qal­dıñız...

– Mereytoyğa dayındıq qalay de­meksіz ğoy. Onı sіzder oylamasañızdar, Žіbek – Meruert ekeumіzdіñ qolımızdan ne keledі? El bar, žûrt bar, Memleket bar, eskerusіz qalmas dep oylaymın.

– Ağa, bіzdіñ tañdayımızda kešegі Šâken Aymanov, Sûltan Qožıqov, Abdolla Qarsaqbaev žasap ketken keremet kinonıñ tâttі dâmі qaldı. Sіz­der žasağan kinonıñ tabiğatı sûlu­lıqpen undesіp žatatın. Qazіr še?

– Kinodağı sûlulıq pen tazalıq memlekettіk deñgeyde talqılanatın mâsele. Žoğarıda aytıp ötkendey, ua­qıt bârіne törešі. Šöp-šalam qu­ray­dı. Sûlu­lıq pen adaldıq qana – mâñgіlіk taqırıp. Qazіr эkšn žanrı­nıñ örkendegen, kino­nıñ azğan-tozğan uaqıtında tûrmız. Ame­rika odan baya­ğıda ötіp kettі. Franciya, An­gliya, Italiya özіnіñ dâsturіn tastamay, bûzbay kinonıñ klassikalıq ulgіsіn kör­setіp otır. Bûlarda bіzdegіdey žeñіl-želpі önіmder žoq dese de boladı. Kadr-ma­mandardıñ tarihqa uñіluіnde kem­šіlіk basım. Kino­dağı tarihtan özge ta­qırıp­tıñ bârі Gollivudtan artılğan žoq.

Bіrde Amerikadan kinogerler keldі. Olar tañğalıp, «Sіzderde kino žanrın­dağı materialdarıñız mol eken, bіz qızğanıšpen qaraymız, bіzde materialdar bіttі, tausıldı», deydі. Mіne, kördіñіz be? Barlıq eldіñ Šıñğıs han turalı kino­ğa žabısa beretіnі – sol. Öyt­kenі ol material bay žâne tıñ. Son­dıqtan bіz töl tuındılarımızğa keluіmіz kerek. Bіzde elіktep, solıq­tau­šılıq köp. Telearnalardıñ bar­lığı Mâskeudіñ telearnalarınıñ kö­šіrmesі ğana ekenіn žasırmauımız kerek. Qazaqtıñ kinosı özіnіñ sayasatınan, эkonomikasınan, halıqtıq mâdenietіnen asıp kete almaydı. Arzan kulkіge qûmar halıqtıñ mâdenietі ösken kezde ğana kinoda damu bastaladı. Bіzdіñ žastardıñ bu­gіngі talğamı da osı bolıp tûr. Olar­dı kinoteatrğa alıp barıp «Qız Žі­bektі» körsetšі, bіrazdan soñ zaldan šığıp ketedі. Al bası žoq, ayağı žoq film­derdі körsetsek otıra beredі. Ar­zan kino bötelkege qûyıp qoyğan, tek solqıldatıp sora beretіn sut siyaqtı. Bötelkeden sut іšken bala anasınıñ omırauınan tez bas tartatın edі ğoy. Al tamırıñmen qiulasıp žatqan šedevr – ananıñ aq sutі. Onı emu ušіn bala bûlšıq etіn qaršıldatıp tûrıp kuš žûmsaydı. Kino da sol siyaqtı te­reñge boy­latadı, žauap іzdetedі. Adam da, qo­ğam da tarihtan dem alıp, alğa žıl­židı.

«Žaužurek mıñ bala» filmі sol эkšnnіñ azdağan tarihı bar nûsqası. Ây­­teuіr, sol bolsa da, onıñ šıqqanına quanıp žatırmız. Ortadan sâl žoğarı film deuge boladı, bіraq šedevr emes. Ul­ken salmaqtı filmderge köp qara­žat kerek.

– Qırğız ben qazaq, özbek – tubіmіz bіr. Europadağı turіkter de bіr kezde Orta­lıq Aziyadan kettіk dep qazaqtı žaqın tûtıp, bіzden alıstağısı kel­meydі. Bіraq kinoda integraciyalana almay žurmіz. Mumkіn, âzіrge, tarihi taqı­rıptarğa ağayın­darmen bas qossaq, bіr nârse šığa­ratın šığar­mız?

– O­yıñızdı tusіndіm. Qasiettі öner­dі tarınıñ qauızına sıydırğısı keletіnder köbeyіp baradı. Ol mumkіn emes qoy. Öner – qûdіret, öner – šek­sіzdіk. Kinonıñ örіsі keñіgen sayın onıñ tınısı da ašıladı. Qırğızdar Aytmatovtıñ šığarmalarınan 12 kino tusіrіptі. Âuezovtі de ökpeletken žoq. Kunі keše ğana dunieden ötken qırğız režisserі Bolat Šâmšiev tusіrgen «Qaraš-Qa­raštı», «Qasqırdıñ apa­nın» nemese Tölemіš Ökeevtіñ tas­palağan «Kökseregіn» alıp qarašı. Osıdan keyіn qazaq pen qır­ğızdı bіr-bіrіnen qalay bölesіñ? 1960 žıldardı qazaq-qırğız kinosınıñ altın ğasırı dep ataydı. Altın ğasırdıñ bastauı bolıp Mûhtar Âuezov pen Šıñğıs Aytmatov tûrdı. Onıñ aldında Töreqûl Aytmatov pen Tûrar Rıs­qûlov arasındağı sıylastıq bar. Âuezovten keyіn de Aytmatovtıñ qazaq halqına degen ıqılası ala-böten boldı. Ol kezde žıl aralatıp bolsa da kino forumdar ötetіn, bukіl odaqtıñ kinogerlerі bіr-bіrіmen tonnıñ іškі bauınday aralasıp žatatın. Qazіr onday mumkіndіk žoq. Bіr-bіrіmen aralaspasa, önerdegі dostıq qalay qalıptasadı? Іškі oyım, qazaq önerі siyaqtı, qırğız, özbek önerі de özіn özі іzdeu, qalıptasu kezeñіnde žurgen šığar dep dâmelenedі. Özіn özі tanığan kunі özgelerden özіne ûqsastıq іzdep, ekі žağalauda qalsa da bіr-bіrіne qol sozuğa žarauı mumkіn. Bûl tabiğattıñ zañı...

– Qos ûlıñız Saği men Mâdidіñ qayğısı žuregіñіzdіñ tubіne šögіp, suye­gіñіzge sіñіp qalğanın sezіp otırmın. Saği žiırma žasında Šo­­qandı somdap šıqqan tûlğa retіn­de tarihta qaldı. Millionnan bіr adamnıñ pešenesіne žazılatın ğûmır keštі...

– Sol kunderden aman šıqqanıma âlі kunge deyіn tañğalamın. Alğašqı žıldarı tañğı sağat altılarda Medeu žaqtağı šatqaldarğa barıp, tau-qûzdı žañğırtıp, žılasam da іštegі šerіm sırtqa šıqpadı. Egіldіm. Tausıldım. «Sağidı Qûday – özі berdі, özі – aldı» dep žanımdı qamšı­lasam da žûbana almay, basımdı tasqa soq­tım. «Іzdep tabar žalğannan, Bala bergen pende edіm. Pende ölmeydі armannan, Mіneki, men de ölmedіm» degen Abay žûbattı menі.

Sol Sağiım «Ağa, sіzben tağı bіr kino­­ğa tussem» dep armandaytın. že­sі­nіñ bauırında ösіp, menі «ağa» deytіn. Anamnıñ köñіlіne qarap, balam dep bauırıma basıp, mauqımdı basa almadım. Scenariy de dayın edі. Men teñіz tartılsa da, Araldı tastamay, qañtarılğan kemenіñ qarauılı bolıp qalğan qartpın. Al Saği balam bolsa – ğarıšker. Žerdegі qart kapitan köktegі perzentіnen umіt kutedі. Bûl kartinada âke men bala arasındağı sağınıš qûs žolınday bolıp tartılıp žatır. Keyde mûnı da Qûdaydıñ özі uylestіrіp qoyğan târіzdі. Sağiım mâñgіlіk sağınıšqa aynalıp, qûs žolımen aspanğa ûšıp, žerdegі menіñ belіmdі uzіp kettі. Keyde Sağiımdı Šoqannıñ žolında tım erte qûrbandıqqa qidım ba, önerdegі žolınıñ tım erte kesіluіne özіm sebepker boldım ba dep qorqamın. Šoqanğa dayındıq kezіnde ot pen suğa saldım. Soñında qalada âžesіnіñ, anasınıñ bar dâmdіsіn tañdap žep žurgen balpanaqtay balamnıñ žağı sualıp, közі men mûrnı ğana qalğanda Šoqandı tusіruge kіrіstіm. Köz bar, söz bar. Oylasam, köp saual sa­nam­dı sansıratıp, miımdı almas qı­lıš­­pen osıp, tûz sepkendey, žuregіm keu­dedegі bekіnіstі bûzıp žіberetіndey kun kešemіn.

 Sağiımnıñ o dunielіk bol­ğanına aldağı kuzde 21 žıl boladı. Az uaqıt emes, beynesі kömeskіlenіp, dausı qû­la­ğım­nan alıstap baradı. Sen ayt­qanday sağınıš žurektіñ tubіne šögіp, suyegіme sіñіp kettі. Bûl endі, özіmmen bіrge ketetіn sezіm. Ânebіr žıldarı özі oqığan mektepke atın bermek bolıp qûžat turalağanım bar. Turlі kedergі aldımnan šıqtı. Âuelі «5 žıl bolsın» dedі. So­dan keyіn tağı bіr sıltau­lardı alğa tarttı. Sırttay qara­sañ, kedergі žoq: ol mektepke eškіmnіñ atı da berіlmegen. Sağidıñ atına sûranıp-aq tûr. Mektepke ûlımnıñ atı berіlse, bar žiğanımdı salsam da, eskertkіšіn ornatudı öz mіn­detіme alar edіm. Qazaq kinosı tarihında žiırmadan asqan žasında Šoqandı somdap, Memlekettіk sıylıq alğan adam žaylı âlі estіgen žoqpın.

– Ağa, ömіrde žolı bolğan azamat­tar­dıñ tasasında mıq­tı âyelder tû­radı eken.

– Bûl – barlıq erkektіñ armanı. Sіz sipattağan âyelge qolı žetken erkek­tіñ žolınıñ bolmauı mumkіn emes. Menіñ Mayram sonday edі. Ömіrіmnіñ temіr­qazığı – Sağiım men Mâ­diіmnіñ anası, menіñ žarım – žartım Mayrama degen sa­ğını­šım šeksіzdіkke aynalıp ketkelі qašan... Talantı, darını bolsa da menіñ žûldızımdı žar­qıratıp, tasada qaldı. Ža­sım žet­pіske žaqındağanda mağan tağdır Bağdat siyaqtı asıl žar žolıq­tırdı. Ömі­rіmdі žal­ğastıratın perzent sıyladı. Osı žaylar menі on žılğı uzіlіs­ten keyіn sahnağa qayta oralttı. Qazіr Sağiımnan, Mâdiіmnen tarağan ne­mere-šöberelerіme bas-köz bolıp, šі­movter âuletіnіñ bas qolbasšısı bolıp otırğan žayım bar.

– Âñgіmeñіzge rahmet.

 Âñgіmelesken

Gulbaršın AYTŽANBAYQIZI,

 «Egemen Qazaqstan»

ALMATI