Esmûhan Obaev

Obaev Esmûhan Nesіpbayûlı, Qazaqstannıñ halıq artisі, professor.

1960-1964 žž.  Qûrmanğazı atındağı Ûlttıq  konservatoriyanıñ teatr fakultetіn režissura mamandığı boyınša uzdіk  bіtіrdі. Alğašqı qoyılımdarı –  «Romeo men Džuletta» (Šekspir), «Âke tağdırı» (B.Žâkiev),  «Žomarttıñ kіlemі» (Â. Tâžіbaev) spektaklderіn Qarağandı oblıstıq S. Seyfullin  atındağı teatrında sahnaladı.

1965-1967 žžM. Âuezov atındağı akademiyalıq drama teatrında qoušı-režisser bolıp eñbek atqardı.

«Žayau Mûsa» (Z.Aqıšev), «Boran» (T.Ahtanov), «Közіldіrіk» (B.Maylin) qoyılımdarında režisserlіk  qabіletіn tanıttı. Žas režisser šeberlіgіn šıñday tusu ušіn Qazaqstannıñ Mâdeniet ministrlіgі Kollegiya alqasınıñ šešіmіmen Mâskeudegі M.Gorkiy atındağı akademiyalıq teatrına (MHAT) ekі žıldıq žoğarğı kursqa žіberіldі.

1968-1970 žž. MHAT-ta KSRO halıq artisterі M. N. Kedrov pen I. M. Raevskiyden dârіs alıp, olardıñ «Revizor» (N.Gogol), «Suyіktі aldamšı» (A.Tur) qoyılımdarında kömekšі režisser boldı.

1970-1972 žž. Qazaqtıñ  Ğ. Musіrepov atındağı Balalar men žasöspіrіmder teatrında qoušı-režisser bolıp, B. Maylinnіñ «Šûğa», S. Mûqanovtıñ «Möldіr mahabbat», «Qašqar qızı», «Botagöz», M.Kârіmnіñ «Ay tûtılğan tun», Â.Âlіmžanovtіñ «Mahambettіñ žebesі», Q.Mûhamedžanovtıñ «Özіme de sol kerek», t.b. pesalardı qoydı.

Ûlttıq žâne duniežuzіlіk klassikalıq tuındılardan: «Manastıñ ûlı Semeteydі» Qırğız Memlekettіk akademiyalıq drama teatrında, M. Âuezovtіñ «Qaragözіn» Oš oblıstıq drama teatrında, «Abayın» Istıqköl oblıstıq drama teatrında, M.Ğapparovtıñ «Tûzdı šölіn» Qırğız Memlekettіk Žasöspіrіmder teatrında tabıstı sahnaladı.

1972-1992 žž. respublikadağı eželgі öner ordalarınıñ bіrі Semey oblıstıq Abay atındağı muzıkalıq drama teatrında körkemdіk žetekšі boldı. Bûl žiırma žıl –  batıs, orıs, qazaq klassikterіmen qatar, bugіngі kun dramaturgterіnіñ pesaların sahnağa šığarğan ayšıqtı kezeñ.  

N. Gogoldіñ «Uylenu», «Revizor», M. Gorkiydіñ «Šıñırau tubіnde», U. Šekspirdіñ «Asauğa – tûsau», Ğ. Faizidіñ  «Bašmağım», S. Qûdaštıñ «Qûdaša», U. Gadžibekovtіñ «Aršın mal alan», O. Ioselianidіñ «Arbañ aman bolsın», ûlttıq  klassikadan M. Âuezovtіñ «Abay», «Qaragöz», «Ayman-Šolpan», «Eñlіk-Kebek», «Dos – Bedel dos»,  Ğ. Musіrepovtіñ «Qız Žіbek», «Aqan serі-Aqtoqtı», «Qozı Körpeš-Bayan sûlu», S. Mûqanovtıñ «Šoqan Uâlihanov» pesaların, E. Rahmadiev, Ğ.Musіrepovtіñ «Qayran, Mayrasın», sonday-aq, T. Ahtanov, S. Šaymerdenov, Q. Mûhamedžanov, Â. Tarazi, S. Žunіsovterdіñ dramalıq šığarmalarımen qatar, dramaturgiyağa 1975-1990žž. kelgen žas buın ökіlderі O. Bökeevtіñ «Qûlınım menіñ», «Zımıraydı poezdar», D. Isabekovtіñ «Âpke», «Perizat», T. Nûrmağambetovtіñ «Eskі uymen qoštasu», N. Orazalinnіñ «Tas kiіkter», R. Seysenbaevtıñ «Özіñdі іzde»,  «Qazbektіñ oraluı», «Tungі dialog», B. Mûqaydıñ «Sergeldeñ bolğan serіler»,  «Qoš bol, ertegіm!» pesalarınıñ tûñğıš qoyılımdarın  sâttі žuzege asırıp, ruhani aynalımğa tusіrdі.

1992-1995žž. Qazaqtıñ Memlekettіk T. Žurgenov atındağı Teatr žâne kino institutınıñ  (Öner Akademiyası) rektorı qızmetіnde osı oqu ornınıñ tâuelsіzdіk talaptarına say qayta žañğıruına ulken ules qostı.

1995-2001 žž. QR Mâdeniet ministrіnіñ bіrіnšі orınbasarı, QR Mâdeniet Komitetі törağasınıñ orınbasarı lauazımdı qızmetterіn atqarıp, kâsіbi qazaq önerіnіñ örkendeuіne ulken ules qostı. Germaniyada, Undіstanda, Koreyada, Qıtayda, Reseyde, Özbekstanda, Qırğızstanda žâne tağı basqa alıs-žaqın šetelderde ötken qazaq önerі mâdeni kunderіnіñ körkemdіk žetekšіsі boldı.

Ûzaq žılğı režisserlіk qızmetіnde Abaydıñ 150, Žambıldıñ 150, M. Âuezovtіñ 100, Turkіstannıñ 1500 žâne Tarazdıñ 2000 žıldıq toylarında ûlttıq merekelerdіñ qoyılım toptarın basqarıp, šığarmašılıq qızğılıqtı іzdenіster tanıttı.

2001 ž. qırkuyekte QR Mâdeniet ministrіnіñ bûyrığımen M. Âuezov  atındağı akademiyalıq drama teatrınıñ körkemdіk žetekšіsі bolıp tağayındaldı. Sodan bergі on šaqtı žıl іšіnde osı sahnada M. Âuezovtіñ «Ayman-Šolpan», «Abay», N. Gogoldіñ «Revizor» («Para»),  T.Nûrmağanbetovtіñ «Eskі uymen qoštasu», Â. Âmzeûlınıñ  «Qara kempіr», qırğız dramaturgı  B. Žâkievtіñ  «Žureyіk žurek auırtpay…», I. Saparbaydıñ  «Sığan serenadası» (T.Aralbaymen bіrge), N. Kelіmbetovtіñ «Umіt uzgіm kelmeydі», D. Isabekovtіñ «Žaužurek», T.Âbdіkovtіñ «Ûlı men Ûrı»  sındı âr sipattı pesalardı sahnağa šığardı. Bugіnde tabıstı žurіp žatqan bûl körkem spektaklder qara šañıraq teatrdıñ «qoğamnıñ tânіnen adamnıñ žanın іzdegіštіk» (A.Suleymenov) bağıtın ayqınday tusedі. Körkemdіk žetekšі žâne direktor retіndegі šığarmašılıq žâne ûyımdastırušılıq tolassız eñbegі  žemіsіn berіp keledі.

2013 žıldıñ sâuіrіnen teatr direktorınıñ keñesšіsі qızmetіn atqaradı.

Šığarmašılıq zor žetіstіkterі, kâsіbi önerdі damıtudağı erekše eñbegі bağalanıp  režisserge Qazaqstannıñ eñbek sіñіrgen öner qayratkerі (1975), Qazaqstannıñ halıq artisі (1988),  önertanu ğılımınıñ professorı  (1993) qûrmettі ataqtarı berіldі. Teatr önerіne qosqan zor ulesі ušіn «Bas tarlan-Platina» sıylığınıñ (2004),  «Parasat» ordenіnіñ (2007), «QR Tâuelsіzdіgіne 20 žıl» merekelіk medalіnіñ (2011), «Barıs» ordenіnіñ iegerі (2014),  «Qazaqstan Respublikasınıñ Tâuelsіzdіgіne 25 žıl» medalі (2016). 

Režisser šığarmašılıq žolında K. Bayseyіtova atındağı Ûlttıq opera-balet teatrında, oblıstıq köptegen qazaq žâne orıs, sonday-aq, Orta Aziya teatrlarında 100-den asa spektakl qoydı.