عاينيكامال بايقوشقاروۆا: ارمانىم الى تاۋسىلعان جوق

8 اقپان – م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميяلىق دراما تەاترىنىڭ اكتريساسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى  بايقوشقاروۆا عاينيكامال مۇقانقىزىنىڭ تۋعان كۋنى. 50 جىلعا جۋىق قازاق ساحناسىنا قىزمەت ەتىپ جۋرگەن ع.بايقوشقاروۆا ۇلتتىق جانە الەمدىك كلاسسيكادا, زاماناۋي جانە اۋدارما شىعارمالاردا نەگىزگى رولьدەردەن كورىنىپ, كينو سالاسىندا دا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ جۋر.

وزىنىڭ مەرەيلى 75 جاسىن قارسى العان اكتريسامەن باق مەنەدجەرى ەرجان توقتاردىڭ سۇحباتىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز!

 

– مۇزبالاق اقىن مۇقاعالي «سابي بولعىم كەلەدى, سابي بولعىم» دەپ جىرلاعانداي, ونەر ادامدارىنىڭ مىنەز-قۇلقى سابيگە ۇقساس كەلەدى دەگەنگە قالاي قارايسىز?

– الاشتىڭ اقيىق اقىنىنان اسىرىپ ايتۋ مەن ۋشىن مۋمكىن ەمەس. شىنىمەندە وتە دۇرىس ايتقان. ونەر سالاسىنا تان قاي ماماندىق يەلەرى بولسىن, اسىرەسە ارتىستەر قاۋىمىن العاندا بولماس نارسەگە رەنجىپ, بولمايتىن نارسەگە كوڭىلدەنىپ, بابالارىمىزدىڭ تىلىمەن ايتقاندا «بىر اتىم ناسىبايعا بولا» كوڭىلى قالىپ قالاتىن سابي مىنەزدى كەلەتىنىمىز راس. وعان ومىرلىك تاجىريبەمنەن الىپ قاراعاندا كوزىم انىق جەتتى. ساحنادا وزىڭنىڭ بولمىسىڭداعى تابيعاتىڭمەن قوسا, وينايتىن كەيىپكەرىمىزدىڭ تابيعاتىنا بەيىمدەلىپ, ومىرىن تۇلا بويىمىزعا سىڭىرىپ, سابيدەي سەنىپ سول وبرازبەن قويىلىم بىتكەنشە ومىر سۋرەمىز..

 ونەر ادامىنا سابيدەي بولۋىمەن قاتار, ادام مىسىن بىر كورگەننەن باساتىن رۋحتى دارىندار تاريح قاتپارىنان ويىپ ورىن الادى ەكەن.مەن ستۋدەنتتىك كەزىمدە قۇربى قىزدارمەن بىرگە جازۋشىلار وداعىنىڭ اسحاناسىنا بارىپ تاماقتانىپ وتىرعانبىز. وسى كەزدە اسحانا ەسىگى ايقارا اشىلىپ, شاشىن ارتىنا قايىرعان الىپ دەنەلى مۇقاعالي اعا كىرىپ كەلدى. بارىمىزدىڭ ىشىپ وتىرعان اسىمىز جايىنا قالىپ قاراپ قالىپپىز. مۇقاعالي اعا جان-جاعىنا قاراپ سال اяلداپ تۇردى دا, باسقا داستارحاندا اۋقاتتانىپ وتىرعان, اقىن-جازۋشىلارعا قاراماي بىزدىڭ داستارحانعا بەتتەدى. قول-اяعىمىز دىرىلدەپ  وتىرمىز. مۇقاڭ جاقىنداپ كەلدى دە, بىزگە قاراپ ولەڭ وقىدى. قىران داۋىسىنا ەلىتىپ تىنىشتىق تاپقان دالاداي اسحانا ىشى ولەڭ قۇدىرەتىنە باس يدى. سول كەزىمە الى وكىنەم ورنىمنان ۇشىپ تۇرىپ, اعامدى داستارحانعا وتىرعىزىپ كۋتۋدىڭ ورنىنا, قازاق قىزىنا تان ۇяڭدىعىممەن  وتىرىپ قالىپپىن. بىر قاراسام, مۇقاعالي اعام كەتىپ قالىپتى. مۇنى ايتىپ وتىرعان سەبەبىم: قازاق پوэزيяسىنا ولشەۋسىز ۋلەس قوسقان مۇقاعالي اعام سيяقتى قازاق تەاترىنىڭ ىرگەتاسىن قالاعان قاللەكي,ەلۋباي, سەركە اعامدار باستاعان دارىندار كوزى تىرىسىندە-اق الاشتىڭ رۋحىنا اينالدى. ونداي دارىنداردىڭ تابيعاتى سابيگە ۇقساس بولعانمەن, دارىنىن بىلاي قويعاندا جۋرىس-تۇرىسىنىڭ وزىمەن-اق حالىققا ۋلگى ەدى. بىزدىڭ قازىرگى قوعامعا وسىنداي رۋحتى دارىندار جەتىسپەيدى.

 

– تەاتر ساحناسىندا ەڭ العاشقى رولىن سومداپ شىققانداعى ورىمدەي جاس عاينيكامالدىڭ العان اسەرى قانداي ەدى?

– مەن قۇرمانعازى اتىنداعى الماتى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتوريяسىنىڭ اكتەرلىك بولىمىن, كسرو حالىق ارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى حاديشا بوكەەۆانىڭ العاشكى تۋلەكتەرىنىڭ بىرىمىن. ونەر جولىمدى ۇستازىمنىڭ نۇسقاۋى بويىنشا عابيت مۋسىرەپوۆ اتىنداعى جاسوسپىرىمدەر مەن بالالار تەاترىندا باستادىم. العاشقى ويناعان رولىم – م.حاسەنوۆ اعامىزدىڭ «قارالى سۇلۋ» قويىلىمىنداعى مەرۋەرت وبرازىن سومدادىم.الى ەسىمدە قارالى سۇلۋ قويىلىمىمەن بىرگە كۋرسىنۋ ۋشىن جان-جاقتان اعىلعان كورەرمەن  بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىنىڭ زالىنا سىيماي كەتەتىن. سوندا ايگىلى امينا ومىرزاقوۆا اپايىم مەنىڭ سومداعان رولىمە كوڭىلى تولعان بولۋى كەرەك «بىزگە بولاشاعى زور اكتريسا كەلدى» دەپ قول سوققاندا توبەم كوككە ەكى ەلى جەتپەي تۇردى.كەيىن م.حاسەنوۆ اعامىزدىڭ جارى زەينەپ اپاي  مەنى حاديشا ۇستازىمنىڭ ۋيىندە كورىپ, "سەن بىزدىڭ مەرۋەرت ەمەسسىڭ بە كوپ جاسا" - دەپ ماڭدايىمنان يىسكەگەنى ەسىمدە.ۇستازىنىڭ كوزىنشە جاقسى لەبىزدەر ەستۋ شاكىرتى ۋشىن ول دا بىر باقىت ەكەن.كەزەڭىنەن اسىپ ول كۋندەردە كەلمەسكە كەتتى.

– كينو مەن تەاترداعى سومداعان رولьدەرىڭىزگە كەلسەك, سىز كيەلى ۋش ارىپتەن تۇراتىن انا – اجە - ەنە رولىن شىرقاۋ شىڭىنا شىعارىپ وينايسىز. وعان دالەل بارلىق قازاق قىزىعىپ كورگەن «قاراشاڭىراق» فيلьمىندەگى باستى انا رولىن سومدادىڭىز. ومىردىڭ وزىندەي كورەرمەندى شىنايى سەندىرىپ ويناۋدىڭ سىرى نەدە دەپ ويلايسىز?

 

– مەن جالپى عابيت مۋسىرەپوۆ اتىنداعى بالالار مەن جاسوسپىرمدەر تەاترىنان باستاپ, ەلىمىزدىڭ باس ساحناسى اۋەزوۆ تەاترىنا اۋىسقالى بەرى قاسيەتتى قاراشاڭىراقتا سانالى عۇمىرىمدى وتكىزىپ كەلەمىن. كينو جانە تەاتر رەپەرتۋارىندا ۇلتتىق جانە الەمدىك كلاسسيكادان تەاتردا توقسانعا تارتا, ال كينودا وتىزعا جۋىق ۋلكەندى-كىشىلى رول سومداپپىن. مۋزىكالىق كومەديя مەن فارستان باستاپ پسيحولوگيяلى دراما جانە تراگەديяلىق قويىلىمدارعا دەيىن بار شەبەرلىگىمدى سالىپ كورەرمەن كوڭىلىنىڭ كوكجيەگىنەن شىعاتىنداي ەتىپ وينادىم دەسەم ارتىق ايتپاعانىم بولار. سونىڭ بىرى – «قاراشاڭىراق» فيلьمىندەگى باستى رولدىڭ بىرى گاۋھار انا وبرىزىن سومدادىم. گاۋھار انانىڭ بەينەسىن جاساۋ ارقىلى قازاق ايەلىنىڭ اناسىنىڭ, اجەسىنىڭ قانداي بولۋى كەرەكتىگىن كورسەتكىم كەلىپ, ەجەلگى مىندەتىنە كۋش سالدىم. اربىر انانىڭ بويىندا بار بايىپتىلىق, بايسالدىلىق, ۇستامدىلىق سيяقتى قاسيەتتەردى گاۋھار انا وبرازى ارقىلى بەرۋگە تىرىستىم.مەنىڭ اتام مۇساتاي,ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ اتامىزبەن ۋزەڭگىلەس دوس بولىپ بىرگە جۋرگەن.ال اجەم گارمون تارتىپ, ان شىرقاپ, جۋرگەن جەرىن توي دۋمانعا ۇلاستىرعان كورىكتى جان بولعان.اباي اتامنىڭ ۇرپاقتارى ۋيلەرىندە جاقسىلىق بولسا مىندەتتى تۋردە پار اتتى كۋيمە جىبەرىپ, مەنىڭ اجەمدى الدىرىپ ان سالدىرعان.ال, انام كوپ سويلەمەيتىن سىرباز, كەلىستى جان بولعان.گاۋھار انا وبرىزىنىڭ ساتتى شىعۋىنادا بىر جاعىنان اجەممەن انامنان العان تاربيەنىڭ ۇشىعى بار.قازىر ماعان كەز كەلگەن ورتادا جاستاردان باستاپ قارتتارعا دەيىن تانىپ قۇرمەت كورسەتىپ جاتادى. جالپى كورەرمەندى باۋراي بىلۋدىڭ سىرى –وزىڭنىڭ تابيعي تالانتىڭمەن قوسا, ار سومداعان وبرازبەن بىتە قايناسىپ بىرىگۋدە.

– «ۇستاز دەگەن ۇلاعاتتى اتاۋدى ەستىگەندە كۋنى بۋگىنگە دەيىن وزىمدى شاكىرتتەي سەزىنەمىن» دەگەن ەكەن سەركە قوجامقۇلوۆ اعامىز. ۇستاز – ۇلى ەسىم. ۋلگى تۇتاتىن ۇستازدارىڭىز جايلى قوسارىڭىز بولسا.

– مەنىڭ ۋلگى تۇتىپ باعالايتىن ۇستازدارىم كوپ بولدى. العاشقى جۇمىسقا ورنالاسقان ساتتەن اق ساحناداعى اعا-اپالارىمنىڭ ار ويناعان رولدەرىمنەن باستاپ باعالاپ, ونەر مايتالماندارىنىڭ ادامگەرشىلىگىن, پايىم-پاراساتىن, ماعان بەرگەن اقىلىن, ومىرلىك ساباق رەتىندە قاراپ, بارىنەن ۋلگى-ونەگە الدىم دەسەم بولادى.20 شى عاسىردا قازاق حالقىنىڭ ساحنالىق جانە كينو ونەرىن بيىككە الىپ شىققان قازاقستان جانە كسرو حالىق ارتىسى سابيرا مايقانوۆا اپاممەندە گاسترولدىك ساپارلارعا شىعىپ,ول كىسىدەن العان تالىم تاربيەم كوپ بولدى. سول تۇلعالارىمىزدىڭ ىشىندە ەرەكشە اتاپ وتەتىنىم بويىمداعى تۇمشالانىپ جاتقان ونەردىڭ قاينار كوزىن اشىپ, ماپەلەپ ونەر دوداسىنا قوسقان ومىرلىك ۇستازىم – حاديشا بوكەەۆا. «قازاقتىڭ قىز جىبەگى» مەرۋەرت وتەكەشەۆا, جاقىندا جەر بەسىككە كەتكەن

«تولەگەن» – قۇمان تاستانبەكوۆ, تاي-قۇلىنداي تەبىسىپ وسكەن قۇربىم, ساحنا سۇلۋى راحيلя ماشۋروۆا, قاراسوزدىڭ كەمەڭگەرى سىنشى اشىربەك سىعاي – بارىمىز حاديشا بوكەەۆانىڭ شەبەرلىك مەكتەبىنىڭ تۇڭعىش تۋلەكتەرىمىز. ول كىسىنىڭ ماعان بەرگەن بىلىمى ۇشان-تەڭىز. حاديشا اپامنىڭ ومىرىنىڭ اقتىق ساپارىنا دەيىن قاسىندا بولدىم. ۇستازىم تۋرالى قىسقا ايتا سالۋ دا قيىن. ول كىسىنىڭ ويناعان رولدەرى بىرىنەن بىرى وزادى. «اساۋعا تۇساۋ» قويىلىمىنداعى كاتارينا رولىنىڭ وزىن سوناۋ انگليя تورىندەگىلەر دە ۇستازىم سيяقتى ويناي الماعان شىعار. سوندىقتان ار ويناعان رولدەرىنىڭ بارىن جىپكە تىزىپ ايتىپ شىعۋ مۋمكىن ەمەس. بىلتىرعى «تەاتر كوكتەمى – 2017» فەستيۆالى ۇستازىما ارنالدى. ول – باقىتتى ادام. مەنىڭ ونەر تەڭىزىندە جەتكەن جەتىستىگىم, تەاترعا سىڭىرگەن ەڭبەگىم قاندايدا بىر ىستەگەن جاقسىلىقتارىم بولسا, سوز جوق, ونى ۇلى ۇستازىم حاديشا اپامنان دارىتتىم.

– 75 جاس دەگەن كۋن بەسىنگە اۋعان شاق. بيىل وسى جاسقا كەلدىڭىز. جالپى 75 جاس قالاي ەكەن?

– قازاقتىڭ بىرتۋار اكتريساسى كسرو جانە قازاقستاننىڭ حالىق ارتىسى بيكەن ريموۆا اپايىم تەاتردا ساحناعا قاراپ تۇرىپ, «ساحنام – التىن بەسىگىم مەنىڭ» دەپ تەبىرەنىپ, وسى سوزدى جيى ايتاتىن. كەيىن ويلانىپ قاراسام تال بەسىكتەن شىعىپ, ساحنا بەسىگىندە تەربەلىپ, سول التىن بەسىگىنە ومىرىن ارناپ, ەندى بارىمىز باراتىن جەر بەسىككە كەتتى. مەن دە ومىرىمدى اكەم تەاترى قاراشاڭىراعىنا ارناپپىن. تەاترداعى قاي ارتىس بولماسىن بۇل بارىمىزدىڭ التىن بەسىگىمىز. وسى التىن بەسىكتە تەربەلىپ ومىرىمىز وتىپ كەلەدى. مەن 60,65,70 جاسقا كەلگەندەدە وزىمدى سول جاستامىن دەپ ويلاعان ەمەسپىن. بىراق بارىن ۋاكىت جەڭەدى. بيىل 75 كە كەلگەنمەن ىشىمدەگى عاينيكامالىم وزىن الى 50 دەگى عاينيكامالداي سەزىنەدى. سەبەبى مەنىڭ ارمانىم الى تاۋسىلعان جوق. كارىلىك بارلىق جاستىڭ باراتىن ورنى دەمەكشى وزىمدى سول جاستامىن دەگەنمەن ازىرشە مويىنسۇنىپ تۇرعان مەن جوق. قاتارىنان بىراز كينولارعا تۋسىپ, ازداپ دەنساۋلىعىم سىر بەرگەنمەن, قازىر تۋزەلىپ كەلەمىن. بيىلعى 2018 جىل – مەنىڭ جىلىم دەپ ويلايمىن. العا قويعان جوسپارلارىم بار, بارى «ساباقتى ينە ساتىمەن» دەمەكشى, ورىندالىپ جاتسا ونى بولەك بىر سۇحباتىمدا ايتىپ بەرەرمىن.

                                                                                        اڭگىمەلەسكەن

                                                                                        ەرجان توقتار