قاراگوزدەن «قاراشاڭىراققا» دەيىن

نازىمنىڭ سۇحباتى

عاينيكامال بايقوشقاروۆا, اكتريسا,

قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

 

قاراگوزدەن «قاراشاڭىراققا» دەيىن

 

                       سىزدى تەاتر ساحناسىنان, эكراننان كورگەن سايىن بويىڭىزدان اكتەرگە تان ەمەس بۇيىعىلىق بايقايمىن, مۇنىم شىندىققا قانشالىقتى جاقىن...

                       ومىر بولعان سوڭ ونىڭ يىرىمى ارقيلى. قامىعۋ, قۋانۋ, سۋرىنۋ, جىعىلۋ, قايراتتانىپ قايتا تۇرۋ – بارلىعى دا كەۋدەسىندە ساڭىلاۋى بار ادامعا تان قاسيەت. اربىرورتاداسەنىباعىتىڭنان اداستىرۋعا بەيىل, كوزگە كورىنبەيتىن سۋ استىنىڭ اعىنى سەكىلدى ەكپىنى قاتتى جايتتار بولادى. بىر ادامدار اتاق-داڭققا, قۇرمەت-قوشەمەتكە تەز جەتكىسى كەلىپ, سونداي جايتتارعا ىلەسىپ كەتەدى. ال الىسقانمەن الىسىپ, جۇلىسقانمەن جۇلىسىپ, «تاس اتقانعا...» اس اتا الماي قالساڭ, ەرتەڭ وزىڭنىڭ كىم بولعانىڭدى بىلمەي قالاسىڭ. مەن مۇنداي جايتتاردان بارىنشا اۋلاق جۋرۋگە تىرىستىم.بۇيىرعان رولьدى وينادىم, بۇيىرماعان رولьگە جارماسپادىم.

                       «سال دە بولسا تابانداپ جىبەرسەم, وسى رولь ماعان تيەر ەدى...», –دەگەن وكىنىش بولعان جوق پا?

                       مەن – اجەمنىڭ قىزىمىن.  ول كىسى مەنى جاستايىمنان باۋىرىنا باستى. اقسۋيەك ادام ەدى. بالا كۋنىمنەن اجەمنىڭ قاسىندا ويناپ جۋرىپ, ونىڭ ايتقاندارىن قۇلاعىما قۇيىپ وستىم. بۇيىرعانعا شۋكىر ايتۋ مەن بۇيىرماعانعا وكىنبەۋدى اجەمنەن ۋيرەنگەن شىعارمىن...قازىرگى بالالارعا قيىن-اق, ولاردىڭ اكە-شەشەسى جۇمىسباستى, كوبىنىڭ اجەلەرى بولەك تۇرادى. سول سەبەپتى, بۋگىنگى بالالاردىڭ كوپشىلىگى اجەسىنىڭ اڭگىمەسىن ەستىمەي وسىپ كەلەدى. زاماننىڭ تالابىنا ساي بالالاردى ارتۋرلى ۋيىرمەلەرگە بەرۋگە بارلىق وتباسىنىڭ جاعدايى كەلە بەرمەيدى.

                       دارىگەرلەر دايىندايتىن وقۋ ورنىندا وقىپ جۋرگەندە كۋرت اينىپ,  اكتەر بولۋعا بەل شەشكەنىڭىزگە قاراعاندا اكتەرلىك بالا ارمانىڭىز بولعانى عوي?

–بالا كۋنگىسانامدا ارتىس بولۋ دەگەن ۇعىم بولعان جوق. اۋىلعا «برودяگا», «گوسپودين 420», «ارشىن مال الان» دەگەن كينولاردى اكەلىپ قوяدى. Эكراننىڭ بار-جوعىن بىلمەيمىن, كينو قوۋشىلار эكراندى وزدەرىمەن بىرگە الىپ كەلە مە ەكەن?.. ول كەزدە پلەنكاداعى كينو, تىپتى, اپپاق كەرەگەگە قويسا دا كورىنە بەرۋشى ەدى عوي.Эكراننان كوز المايمىز, كۋلەتىن جەردە كۋلەمىز, جىلايتىن جەرىندە كەيىپكەرلەردى اяپجىلايمىز.كورگەنىمنىڭ بارلىعى سانامدا قالادى. اكە-شەشەم جۇمىستا, اجەم قوناققا كەتكەندە جالما-جان ساندىقتى اشىپ ماتالاردى الىپ ساري جاساپ يىعىما جابامىن, شاشىمدىبوستاۋ ورىپ يىعىمنان اسىرىپ تاستاپ جىبەرىپ, ۋيدەگى ۋلكەن اينانىڭ الدىندا كينودان كورگەن كەيىپكەرلەردىڭ قيمىلىن قايتالاپ, مىنەزىن سالامىن. بىرەسە نارگيز, بىرەسە ماя بولامىن. نارگيزدى قانشالىقتى اяسام, ماяنى سونشالىقتى جەك كورەمىن. اجەم كەلەدى-اۋ دەگەن ۋاقىتتا الگى ماتانىڭ بارلىعىن وراپ-وراپ ساندىققا تىعا سالامىن. جۇماعالي ەسىمدى  باۋىرىم دا ونەرگە جاقىن ەدى, «برودяگا» فيلьمىندەگى اندەردى ايتقاندا الدىنا جان سالمايتىن. بىراق اكەم ونى زاڭ فاكۋلьتەتىنە جىبەردى. ونەردى جاقسى تۋسىنگەنمەن, بىزدىڭ حالىق ارتىس بولۋدى اسا جاراتا بەرمەيتىنى بەلگىلى... ال مەنى اكتەرلىككە جاقسىلىقتىڭ جارشىسى بولىپ, جاعىمدى كەيىپكەرلەردى سومداسام دەگەن ريяسىز سەزىم جەتەلەدى. ادامنىڭ بويىندا وسى سالاعا دەگەن ريяسىز ىقىلاس پەن تابيعي تالانت بولماسااكتەرلىك دەگەن جايسىز ماماندىق قوي...

تاڭەرتەڭ تەاترعا الىپ-ۇشىپ, تەرلەپ-تەپشىپ كەلەمىز, بىز كەلگەندە ازىربايجان ماديۇلىسپورتزالداعىستانوكتا سىقيىپ تۇرادى. ول كىسىنى كورگەندە اپىل-عۇپىل ورنىمىزعا بارىپ تۇرا قالامىز. قاتال, تالاپشىل ەدى. ول كىسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ تاسىلىندە ماسسوۆكا باستاپقى كورىنىسپەن بىردەي. «انا – جەر – انا» سپەكتاكلىندە ساحناعا بىر جاعىنان كىرىپ, بىر جاعىنان شىعىپ جاتامىز. تولعاناي جىلاعاندا كوزىڭ جىلتىراپ قاراپ تۇرۋعا بولمايدى, ول  جىلاسا جىلايمىز, سويلەسە تىنا قالامىز, قايتكەندە دە ونىڭ كوڭىل-كۋيىنە ەنۋ كەرەك. ازەكەڭنىڭ بۇل تالابى بىزگە وتە ۋلكەن مەكتەپ بولدى. ماسسوۆكادا جيناعان تاجىريبەمنىڭ كەيىنگى رولьدەرىمە كوپ سەپتىگى تيدى.

– توقساننان استام رولىڭىزدىڭ ىشىنەن جانىڭىزعا جاقىن – قاراگوزدى 50 جاسقا تولعان مەرەيلى ساتتە ويناعان ەكەنسىز, ول جاسىڭىزدا قاراگوزدىڭ ىشكى تولقىنىسىن جەتكىزۋ قيىن بولمادى ما?..

                       قاراگوزدى ا.مامبەتوۆتىڭ قويىلىمىندا وينادىم. كوركەمدىك كەڭەس قۇرامىنداعى سابيرا مايقانوۆا, شولپان جانداربەكوۆا, بيكەن ريموۆا, زامزاگۋل شارىپوۆا سىندى اپالارىم دايىندىعىمدى جوعارى باعالاپ باتاسىن بەردى. قاراگوز بەينەسىن العاش ساحناعا شىعارعان زامزاگۋل اپاي «عاينيكامال, سەنقاراگوزدىڭ تراگەديяسىن الىپ شىقتىڭ», – دەگەن پىكىرىن ايتىپ, قولداۋ بىلدىردى. وسىلايشا, 50 جىلدىق مەرەيتويىمدا قاراگوزدى وينادىم. بۇل مەنىڭ وز-وزىمە جاساعان سىيلىعىم ىسپەتتى ەدى. اكتريسا بىر رولьدى جايدان-جاي ارماندامايدى, جانىناجاقىن كەيىپكەردى سومداۋعا تالپىنادى. قاراگوزدىڭ رولىن ارمانداعان اكتريسانىڭ جاندۋنيەسى قاراگوزدىڭ دەمىن, جۋرەك لۋپىلىن سەزەتىندەي دەڭگەيگە جەتكەندە اكتريسا سول رولьدى الىپ شىعۋعا دايىن دەگەن سوز. مەنۇدايى «قاراگوز نارشاعا قالاي قاراۋى مۋمكىن ەدى?.. سىرىمعا قاراعانداعى جانارى قانداي بولۋى مۋمكىن?», – دەگەنويدا جۋرەتىنمىن. ويىمنىڭ سوڭىندا وزىمدى قاراگوزدىڭ ورنىنا قويدىم جانە قاراگوزدەن وزىمدى كوردىم. راس, كەش وينادىم... بىراق وزگە رولьدەر قاراگوزدەي بولا ما?..

                       قازىرگى جاس اكتريسالاردىڭ قاراگوزدىويناعانىندا قانداي ەرەكشەلىك بار?

                       قازىر زامان باسقا.شەكتەۋ جوق. بىز جاس كەزىمىزدە باستى رولьدەردى ون جىل بولماسا دا,جىلداپ كۋتەتىنبىز. قازىر اكتەرلەر تەك سپەكتاكلьدەگى رولىمەن شەكتەلمەيدى. كينو, دۋبلяج, جارناما, توي بارلىعىندا اكتەرلەر جۋرەدى. كۋنكورىس كەرەك, ول ۋشىن ولاردى كىنالاي المايسىز. قازىرگى جاستارمەن سالىستىرعاندا بىزدىڭ ومىرىمىز بىر سىزىقتىڭ بويىندا عانا وتكەن سەكىلدى بولىپ كورىنەدى, بەلگىلەنگەن جۇمىس جوسپارىنان شىققان جوقپىز. ورايى كەلگەندە جاستارعاويناعان رولьدەرىنە قاراي كەم-كەتىگىبولسا ايتىپ وتىرامىن. ولاي ەتپەسەك, ۋلكەندىگىمىز قايسى. ولار جاس, جاس بولعاسىن وزىنىڭ ويناعان رولى تۋرالى ۋلكەندەردەن سۇراۋعا ۇяلاتىن شىعار, ونىڭ ۋستىنە «مىنا رولьدى مەن قالاي وينادىم», – دەپ سۇراۋ ۋشىن دە جۋرەك كەرەك.

بۋگىنگى زامان بىزدىڭ جاس كۋنىمىزدەگىدەي ەمەس, تىم قاۋىرت. سپەكتاكلьدەن سوڭگريمىمدى سۋرتىپ, كيىمىمدى كيىپ دالىزگە شىققاندا دالىزدىڭ تەك بىر عانا جارىعى جانىپ تۇرادى, ال دالاعا شىققاندا بىردە-بىر ماشينا قالمايدى. بىزدىڭ جاس كۋنىمىزدەگىدەي قازىرگى جاستاردىڭ سپەكتاكلьدەن سوڭ جايباراقات وتىرىپ, بىرىنىڭ رولىن بىرى تالقىلاپ, كوزقاراسىن ايتىپ وتىرۋعامۋمكىندىگى جوق...

م.اۋەزوۆ تەاترىنداعى العاشقى باستى رولىم «كوكتوبەدەگى كەزدەسۋ» سپەكتاكلىندەگى الماگۋل. ساحناداعى سەرىگىم  – انۋار مولدابەكوۆ. بىرىن-بىرى سۋيسە دە, ومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن سەزىمىن بىلدىرمەي كەتكەن كەيىپكەرلەر. وسى كەزەڭدە ەسىمنەن كەتپەيتىن بىر وقيعا بولدى. حاديشا اپايدىڭ ۋيىنەن شىعىپ تەاترعا جاяۋ كەلگەن ەدىك. كۋن سالقىن, مەنىڭ سۋىق اۋاعا اللەرگيяم بار, جۇمىسقا كەلگەنشە بەتىم دومبىعىپ ىسىپ كەتتى. گريمەرىمىز ۆيكتور سەرگەيۇلى: «دالاعا شىعىپ بەتىڭدى قارمەن ىسقىلاپ كەلشى», – دەدى. جاستىق قوي, تەاتردىڭ اۋلاسىنا شىعىپ, بەتىمدى قارمەن ىسىپ-ىسىپ جىبەردىم.  گريم بولمەسىنە قايتىپ كەلىپ ايناعا قاراسام بەتىمنىڭ تەرىسى سىدىرىلىپ تۋسىپ قالىپتى. بەتىم قىپ-قىزىل, نە جىلاي المايمىن, نە كۋلە المايمىن. ەكىنشى بەتىمە گريم جاساتتىم, ال ۋسىك شالعان بەتىم وزى دە قىزىلشىرايلانىپ قالدى. كورەرمەن بەتىمدى جىلتىراپ تۇر دەپ ويلاعان شىعار... ساحنادا ىدىرىس نوعايباەۆ, سابيرا مايقانوۆا, حاديشا بوكەەۆا, فاريدا  شارىپوۆا,  اسانالى اشىموۆ سىندى كىلەڭ حالىق ارتىسى بار. مەن ۋسىك شالعان بەتىممەن ساحناعا شىقپاقشىمىن.مەنىڭ ۋايىمداعانىمدى كورگەن انۋار: «عاينيكامال, سەن قوبالجىما. سوزىڭدى جاقسىلاپ ايتىپ شىقساڭ بولدى, قالعانىن وزىم ويناپ شىعامىن», – دەدى.جالپى, انۋار ساحناداعى سەرىگىنە كاسىبي تۇرعىدان سەنىم ۇяلاتىپ, قولداۋ بىلدىرە الاتىن جاقسى ارىپتەس ەدى.

– ار رولьدىڭ بەرەر ساباعى بولەك, ار كەيىپكەرىڭىز ارتۋرلى وي تۋۋگە جەتەلەيدى. قاي كەيىپكەرىڭىزدىڭ ساباعى ەسىڭىزدە?

                       اكتريساعا ار رولى جاقىن, ار رولьدەن ساباق الاسىڭ, ارقايسىسىنىڭ ورنى بار. دەگەنمەن, جاقىن كەيىپكەرلەر بار. جاڭگىر حاننىڭ زايىبى فاتيما حانىم بەس تىل بىلگەن ەكەن. ول وزى ساۋاتتى, مۋزىكادان دا, بيدەن دە حابارى بار, كوزى اشىق, زيяلى ادام بولعان عوي. رۋحاني تۇرعىدان حاننان ەش كەم تۋسپەيدى. فاتيما حانىم جاڭگىر حانمەن بىرگە پاتشا سارايىنا قوناققا بارىپ, نيكولاي پاتشامەن بيلەگەندە بۋكىل پەتەربۋرگ تاڭقالعان ەكەن دەسەدى. سپەكتاكلьدە فاتيما جاڭگىر حانعا «مەشىت سالدىردىڭ, مەكتەپ سالدىردىڭ سونىڭ بارلىعىنان كورمەدىم عوي, قارا قازاق بالاسىن», – دەيدى. كەدەي-كەپشىكتىڭ بالاسىن نەگە وقىتپادىڭ دەگەنى عوي. بۇل رولь دە وتە كۋردەلى. اق مامىققا ورانىپ وتىرىپ, قارا قازاق بالاسىن ۋايىمداعانىڭدى نەمەسە حاننىڭ ايەلىنە تان پاراساتتى سوزىڭمەن عانا ەمەس, جۋرىس-تۇرىسىڭمەن, كوزقاراسىڭمەن جەتكىزۋگە تيىسسىڭ.

نەگىزىندە اكتەرگە وزى سومداعان رولь عانا ەمەس, سول رولь ارقىلى ايتىلاتىن سوز, قيمىل-ارەكەت, اۆتور بەينەلەگەن كەزەڭ مەن سول كەزەڭ تۋدىرعان جاعداي كوپ ساباق بولادى.

                       سىز تەاترعا كەلگەن كەزەڭدە بۇل ونەردىڭ قوعامداعى رولى زور ەدى. زاماننىڭ بەتالىسىنا قاراي ول جاعداي وزگەردى. تەاتردىڭ قوعامداعى رولىنىڭ بۇرىنعىداي كۋشتى بولماۋى اكتريسا رەتىندە سىزگە قالاي اسەر ەتەدى?

                       مەن تەاتردىڭ قوعامداعى رولى باسەڭسىدى دەپ ايتا المايمىن. بۇدان بىراز جىل بۇرىنعى ولىارا ۋاقىتتا زالدا ەلۋ شاقتى ادام وتىرىپ, سپەكتاكلьدى قوяمىز با, قويمايمىز با دەپ وتىرعان كەزدەر دە بولدى. سوعان قاراماي سپەكتاكلь قويىلماي قالعان جوق. ەلۋ ادام ەمەس, جيىرما-وتىز ادام وتىرسا دا, بىز وز رولىمىزدى وينادىق. ارينە, انشلاگ بولىپ, زالداعى كورەرمەننىڭ ساحناعا قاراي ەسكەن لەبىن سەزۋ اكتەر ۋشىن باقىت. بىراق ول – كورەرمەن از كەزدەرولьدى جۋردىم-باردىم ويناۋعا سەبەپ بولمايدى. مۇنداي ويعا ەرىپ كەتەتىن ارتىستەر بار شىعار, مەنىڭ دە كورەرمەن از كۋنى وز ىسىمە سالعىرت قاراعان كەزىم بولعان شىعار. الايدا, سانالى تۋردە «بۋگىن كورەرمەن از ەكەن, كوپ كۋش جۇمساماي-اق, رولىمدى ويناپ شىعايىن», – دەپ ويلاعان ەمەسپىن. ەگەر سولاي بولا قالسا وزىمدى-وزىم كەشىرمەس ەدىم, ارى ارتىستىڭ ساحناعا شىعار الدىنداعى ىشكى دايىندىعى بۇعان جول بەرمەيدى. ويتكەنى, ول سول رولьگە ۋيرەنىپ قالادى.

قازىر دە كەي كۋنى سپەكتاكلьگە ۋنيۆەرسيتەت, كوللەدج, ينتەرنات, مەكتەپ بالالارىن اكەلەدى. بۋگىنگى كورەرمەن بالا ەكەن دەپ بولىپ قارامايمىز.

                       كينواكتريسا بولۋدى ارمان ەتىپ ۆگيك-كە تاپسىرعان ەكەنسىز. قازىر كورەرمەن سىزدى كوپتەگەن فيلьمدەردەن كورىپ جۋر. ارمانىڭىزعا جەتكەندەگى سەزىمىڭىز قانداي?

                       تابان اقى, ماڭداي تەر, ادال اتقارعان ەڭبەك ەشۋاقىتتا دالاعا كەتپەيدى. كاسىبىمنەن ۋاقىتىمدى اяعان ەمەسپىن. بالامدى تاربيەلەۋگە اكە-شەشەم, اجەم كومەكتەستى وعان ەش الاڭداعان جوقپىن.تاڭنان كەشكە دەيىن جەگىلگەن اتتاي جۇمىس ىستەدىم, بىردە-بىر گاسترولьدەن قالعان ەمەسپىن. تەاتردىڭ گاسترولىمەن دە, سابيرا, بيكەن, شولپان اپايلاردىڭ جەكە-جەكە گاسترولьدىك بريگاداسىمەن دە ساپارعا شىعاتىنمىن. «كەلىندەر كوتەرىلىسى», «بىزدىڭ كلاستىڭ قىزدارى», «اباي-ايگەرىم» سىندى قويىلىمدارمەن قازاقستاننىڭ بارلىق ايماعىن ارالادىق. اشىرالى – ابايدى, تورعىن – ايگەرىمدى, مەن سالتاناتتى وينايمىن. قىرىقتىققا دا, ەگىن دالاسىنا دا, جايلاۋعا دا بارامىز, سپەكتاكلь مال جايعالىپ بولعاسىن, تۋنگى ساعات 22.30-23.00-تەرگە تامان باستالادى. ول كەزەڭدەگى حالىقتىڭ ىقىلاسى تىپتى بولەك...

مەنىڭ كاسىبىم – مەنىڭ رۋحاني قاجەتتىلىگىم. ادام بالاسى جانىنا قاجەت رۋحاني ازىقتى الماسا وتە قيىن, ول تىپتى ادامدى اداستىرۋى مۋمكىن. ەگەر وز ىسىڭ وزىڭە رۋحاني لاززات سىيلاسا, جولىڭدا كەزدەسكەن ەش قيىندىقتى ەلەمەيسىڭ, تىپتى اяعىڭمەن سۋ كەشىپ جۋرىپ تە باقىتتى بولا الاسىڭ. ساعان بەرىلگەن رولь كەيىپكەر رەتىندە ساحناعا شىعىپ, سوندا عۇمىر كەشكەنشە جانىڭ بايىز تاپپايدى. بار ساناڭ, ەسىل-دەرتىڭ سول رولьدە بولادى. بىز وزىمىزگە بەرىلگەن رولьگە ومىر بەرۋ جولىندا كەدەيلىگىمىزدى, قيىندىعىمىزدى ۇمىتتىق. ەگەر بىز رۋحاني ازىق ىزدەمەسەك, اكتەرلىك جولدان قيىس كەتىپ اقشا تابۋعا, جاعدايىمىزدى جوندەۋگە بەت بۇرىپ كەتەر مە ەك, كىم بىلسىن?..  جۇمىسىم وزىمە ۇناعاندىقتان, قاسىمدا اكەم مەن شەشەم, باۋىرلارىم بولعانى ۋشىن دە جالعىزدىعىمدى ەلەمەگەن شىعارمىن. قۇداي قوسقان قوساعىممەن ايىرىلىسىپ كەتكەن سوڭ, تۇرمىس قۇرمادىم. ۇلىم – وماردىڭ تورت بالاسى – يساحان, ايبار, جانيя, مەدەت ەسىمدى تورت نەمەرەم بار. اللا تىل-كوزدەن ساقتاسىن.

                       اجەڭىز مەڭكەبانۋ «...قا­راعىم-اي,مەنىڭ كورگەن را­حاتىمنىڭ تىرناقتايىن كور­سەڭ, باقىتتى بولار ەدىڭ-اۋ», – دەگەن ەكەن. باقىت دەگەن ۇعىمدى نەمەن ولشەيسىز? اجەڭىز ايتقان راحاتتى كوردىم دەپ ويلايسىز با?

                       بىز ول كىسى كورگەن راحاتتىڭ جۇرناعىن كورە الماعان شىعارمىز. ول كىسى اباي اتانىڭ ۇلدارى اقىلباي, تۇراعۇل, ماعاۋيяمەن جاقسى ارالاسقاندىقتان سەمەي مەن قاراۋىلدىڭ ورتاسىندا جيى قاتىنايتىن. اباي اتانىڭ ۋيى قوناق كۋتكەندە اپاما ارنايى پاۋەسكە جىبەرەدى ەكەن. ول پاۋەسكەنىڭ سانى مەن سالتاناتىن اپامكەرەمەت سيپاتتايدى. مارقۇم يشاعى ماعاۋيяقىزى مەنى كورگەن سايىن اجەمنىڭ جاقسىلىعىن ايتىپوتىراتىن. ول كىسىنىڭ ايتقاندارىن جازىپ الۋدى قۇنتتاماپپىن.

                       اكتەرلەردىڭ باسقاماماندىق يەلەرىنەن ەرەكشەلىگى قانداي?

                       اكتەردىڭ باقىتىن ەشنارسەمەن ولشەۋگە بولمايدى. دارىگەرلەردىڭ ىشىندە دە ەمدەلۋشى جازىلعانشا جان تاپپايتىندارى بار, مۇعالىم دە بالالارىن ويلايدى, جازۋشىلار جازاتىن دۋنيەسىن ۇدايى ەستە ۇستاپ جۋرەدى.  الايدا, اكتەربولەنەتىن راحات, مەنىڭشە, ەشكىمدىكىنە ۇقسامايدى.

تەاتردا رولьدى سىڭىرۋ ۋشىن كەيىپكەردىڭ حاراكتەرىن تىرنەكتەپ جينايسىڭ. جۋرىسى, وتىرىسى, قاباعىن كوتەرگەنى, كوزىنىڭ قيىعى, داۋىسى, دەمى بارلىعى ەسكەرىلەدى. كۋندە دايىندالاسىڭ, وبراز بىرتە-بىرتە جينالادى, وعان بىر نەمەسە ەكى اي كەتۋى مۋمكىن. ارى ول ساحناعا شىققان سايىن سۋرلەنىپ, جان-جاعى جۇمىرلانىپ, بويعا سىڭە بەرەدى. ال كينودا تەكستتى بەرەدى, از-ماز دايىندالعان بولاسىڭ, رولьدى سىڭىرەر-سىڭىرمەس موتور دەگەن ۋاقىتتا فيلьمگە ەنەسىڭ دە كەتەسىڭ. ەگەر كينوداعى كەيىپكەرمەن جانىڭ قابىسپاسا وبراز جاقسى شىقپاۋى مۋمكىن.

                       «قارا شاڭىراق» سەريالىنداعى وبرازىڭىز كورەرمەن تاراپىنان  جاقسى باعالاندى. Эكران ارقىلى تانىلۋ مەن ساحنا ارقىلى تانىلۋدىڭ پارقىنان نە تۋيدىڭىز?

                       سەريال эكرانعا شىققان كۋننەن بەرى كورەرمەن مەنى قوعامدىق ورىنداردا تانىپ, امانداسىپ ىقىلاسىن جەتكىزىپ, راحمەت ايتىپ, تىپتى كەيبىرى تەلەفون ارقىلى حابارلاسىپ قوناققا شاقىرىپ قوشەمەت كورسەتەدى. كەيدە تاكسيگە كىرگەندە داۋسىمنان تانىعان تاكسي جۋرگىزۋشىلەرمەن مارە-سارە بوپ قاۋىشىپ, «قارا شاڭىراقتى» ايتامىز. كوبىنە التىن بەسىك – اۋىلدان كەلگەن بالالار مەنى تانىپ, اڭگىمەگە تارتىپ, وي بولىسەدى. ال جاسىنان قالادا وسكەن بالالار تانىپ تۇرسا دا سەزدىرمەيدى, ويىنىڭا سۋيسىنىپ تۇرسا دا اشىپ ايتپايدى. بىر كۋنى ورتا جاستاعى تاكسي جۋرگىزۋشى «اپا, مەن اناما دال قازىر حابارلاسىپ, سىزدى ەرتىپ اكەلە جاتىرمىن دەيىن, قۋانىپ قالادى, بىزدىڭ ۋيگە قوناققا جۋرىڭىزشى...», – دەپ جانى قالمادى... تاۋبا! قازاقى تاربيە العان, انا سىيلاعان بالالار بار, ايتپەسە الماتى سەكىلدى قىم-قۋىت جۋگىرىسكە جەگىلگەن ۋلكەن قالاداكىم كىمنەن قۇرمەت كۋتەدى?.. قىز-كەلىنشەكتەر «سىز سەكىلدى انا بولعىمىز كەلەدى», – دەگەندە ەڭبەگىم اقتالعان شىعار, اللا تاعالا ماعان وسى باقىتتى ەلۋ جىلعا جۋىق تيتىقتاعان ەڭبەگىمە بۇيىرعان شىعار, – دەپ ويلايمىن. مەن ەدەن جۋۋشىدان باستاپ, حانشايىمعا دەيىن قانشاما رولь وينادىم, مەملەكەت تاراپىنان تۋرلى ماراپات الىپ, اتاققا دا يە بولدىم. دەگەنمەن, بىر عانا «قارا شاڭىراقتاعى» – گاۋھار انا بەينەسىنە دەگەن قازاق ەلىنىڭ ىلتيپاتى ادال ەڭبەكتىڭ تۋبى بىر وتەۋى بولاتىنىنا كوزىمدى جەتكىزدى.باسقا رولьدەرىم بىر توبە دە, جەتپىسكە كەلگەن جاسىمدا تۋسكەن – گاۋھار انا رولى بىر توبە. Эكراننىڭ اتى – эكران عوي.

                       جاقىندا 75 جىلدىق مەرەيتويىڭىز وتتى, قالاي قارسى الدىڭىز?

                       75 دەگەن مەرەيلى جاسقا جەتكىزگەن جاراتقانعا شۋكىرشىلىك ايتامىن. بۇل جاسقا كەلمەگەن ادام قانشاما. 8 اقپان كۋنى «وتىز ۇلىڭ بولعانشا...» قويىلىمىندا وينادىم. وسى سپەكتاكلьدە بىرگە ويناعان ارىپتەستەرىمە داستارحان جايىپ, دام تاتقىزدىم. بەلگىلى رەجيسسەر, قازاقستانىڭ حالىق ارتىسى ەسمۇحان وباەۆ كەلىپ قۇتتىقتاپ, گۋل تاپسىردى. ۇجىمداعى قىز-جىگىتتەر يگى تىلەكتەرىن ايتتى.بەكجان تۇرىس, جولامان امىروۆ سىندى بەلگىلى اكتەرلەر مەن عازيزا ابدىنابيەۆا كەلىپ بىر قۇشاق اق راۋشان گۋلىن تارتۋ ەتتى. 70جاسقا تولعاندا دا سالتاناتى اسقان ۋلكەن توي جاساماعان ەدىم, قۇداي قالاسا, كۋزگە تامان جەمىس-جيدەك پىسكەن مولشىلىق ۋاقىتتا 75 جىلدىعىمدى كەڭىنەن اتاپ وتسەم دەگەن ويىم بار.

قازىر جاسىم بىرتالايعا كەلگەلى از دا بولسا اشىلىپ اڭگىمە ايتاتىن بولدىم, بۇرىن تىپتى سوزگە جوق ەدىم.

                       ەشكىمگە سىر اشپاي ومىر سۋرۋ قيىن ەمەس پە?

                       قيىن دەپ ايتۋعا بولماس, بارىنشا ارتىق كەتپەۋگە تىرىستىم. مۇنى وز باعامدى بىلگەندىگىمدەپ باعامدايمىن. مۋمكىن كوپ سويلەمەۋ ارقىلى كوپ  نارسەدەن قورعانعان شىعارمىن...دەنىم ساۋ, امان ەسەنمىن. ەشكىمنىڭ الدىنان كەسە كولدەنەڭ وتكەن جوقپىن, تىپتى وزىمنەن كىشى ادامدى دا جۇمساپ كورمەگەم.اكتريسا رەتىندە ساحنادا جۋرىپ, эكرانعا كوپ شىققانىممەن جەكە تۇلعا رەتىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان دە جيى كورىنگەن جوقپىن. ول مەنىڭ قابىلەت-قارىمىمنىڭ яكي ەڭبەگىمنىڭ ازدىعىنان ەمەس, بولمىسىم سونداي. ماسەلەن, حالىق ارتىسى روزا باعلانوۆا اپامىزدىڭ ساحناعا شىققاندا وزىنە تان داۋىس مانەرىمەن, ەشكىمگە ۇقسامايتىن كوزقاراسىمەن «اينالايىن, حالقىم» دەپ شىن جۋرەگىمەن ەركەلەي سويلەگەنى وزىنە جاراساتىن. «قارا شاڭىراقتاعى» گاۋھار انا بەينەسىنەن كەيىنگى حالىقتىڭ ىقىلاسىن كورگەننەن كەيىن روزا اپايدىڭ تەبىرەنە ايتاتىن سوزى مەنىڭ دە جۋرەگىمدە تەربەلە باستادى.  گاۋھار انامدى  باعالاعان حالىققا شەكسىز ريزامىن, قاشاندا اماندىعىن تىلەيمىن. ار كورەرمەننىڭ كوزىنەن ونەرىمە دەگەن ريزاشىلىقتىبايقاعان سايىن «وز ەلىمە, ەلىمنىڭ ازاماتتارىنا تيتتەي بولسا دا ەڭبەك سىڭىرىپ جۋر ەكەنمىن», – دەپ ويلاپ, مەرەيىم وسىپ, مارقايىپ قالامىن. قاراپايىم حالىق بولماسا مەنىڭ ەڭبەگىمنىڭ دە قۇنى جوق ەكەنىن سەزىنەمىن. بۇل سات وتە باقىتتى سات. ارينە, دال وسى سات ۋشىن جۇمىس ىستەيمىن دەپ ايتپايمىن, مەن وزىمنىڭ ىشكى رۋحاني قاجەتتىلىگىم ۋشىن جۇمىس ىستەيمىن. بىراق دال وسى سات مەنىڭ ەڭبەگىمنىڭ دالاعا كەتپەگەنىن دالەلدەيدى.

                       وتكەن كۋندەرگە كوز جۋگىرتىپ قاراعاندا كوزىڭىزگە ىستىق بوپ باسىلار قاي كەزەڭ?

                       ...مەن وسكەن اۋىلدا قوزى كورپەش  – باяن سۇلۋدىڭ مازارى بار. جازدى كۋنىمازارعا كۋندە بارامىز. مازارداعى ەكى تومپەشىكتىڭ اراسىنا بىر تىكەنەك وسەدى. اپالارىمىز ونى ەكى عاشىقتىڭ ورتاسىنا تۋسكەن قودار عوي دەپ ايتادى. بىز بارعاندا الگى قوس عاشىق بىزدىڭ كەلگەنىمىزدى سەزەتىندەي,تىلەۋلەس كوڭىلىمىزدى ۇعاتىنداي بولاتىن. مازاردىڭ تاسىن سيپاسام, قوس مۇڭلىققا دەمەۋ بولاتىنداي كورىنەتىن. ول كەزدە مازاردىڭ تاسى قيяق تاسەدى.كەيىن مەن اяگوزگە وقۋعا كەتتىم, قايتا كەلىپ مازارعا بارسام, قيяق تاستىڭ بەتىن باسقا بىر قۇرىلىس ماتەريالىمەن سىلاپ تاستاپتى.

ارادا كوپ جىل وتتى, ومىر بولعاسىن تۋرلى جاعدايلاردى وتكەردىم. م.اۋەزوۆ اتىنداعى تەاترعا جۇمىسقا كىردىم, ار كۋنى جۇمىسقا كەلگەن سايىن عيماراتتىڭ ەتەگىندەگى قىزىل تاستى سيپاپ بىراز كىدىرەتىن بولدىم, ول مەنىڭ بويىما قۋات بەرىپ, سەنىم ۇяلاتاتىن. قازىر سول تۋرالى ويلاسام, وسى تەاتردا جۇمىس ىستەسەم دەگەن ارمانىم, بالا كۋنگى قوزى مەن باяننىڭ مازارىنداعى قيяق تاستى سيپاعان ساتتەگى ريяسىز كوڭىلىممەن استاسىپ جاتقان ەكەن... تۇلىمشاعى جەلبىرەگەن بالدىرعان قىزعا قوس عاشىقتىڭ مازارى قانشالىقتى اяۋلى بولسا, ەسەيگەن, ومىرىنىڭ مانىن ونەرىمەن ولشەگەن بويجەتكەن ۋشىن م.اۋەزوۆ تەاترىندا جۇمىس ىستەسەم دەگەن ارمان سونشالىقتى اяۋلى بولىپتى.

ول كەزدە تەاترداعى حاديشا اپايدىڭ قارلىعا, ايگەرىم, مەحمەنەبانۋ,   سابيرا اپايدىڭ تولعاناي, شولپان جانداربەكوۆا اپايدىڭ اقتوقتىسى, بيكەن ريموۆا اپايدىڭ جەر – انا بەينەلەرىنە تانتى ەدىك.اكتريسا اپايلارىمىزدىڭ بويىنداعى تالانت, كۋش پەن قۋات مەنى ماگنيتشە تارتاتىن.

وسى كۋنگە دەيىن وز رولьدەرىممەن ومىر سۋردىم. كوپ قيىندىق كوردىم, ونى وزىمنىڭ كەرەمەتتىگىمنەن ەمەس, تەاتر مەن ساحنانىڭ, ساحنادا ويناعان رولьدەرىمنىڭ ارقاسىندا جەڭىپ شىقتىم. رولьگە دايىندالعاندا, كەشكە ساحناعا شىعاتىنىمدى ويلاعاندا, كەيىپكەرىمنىڭ جاندۋنيەسىنە ەنگەندە وزىمنىڭ قايعىم, وزىمنىڭ مۇڭىم ەكىنشى پلانعا ىسىرىلىپ قالاتىن.ساحنانىڭ ارقاسىندا كەرەمەت باي بولماسام دا, تارشىلىق كورمەدىم.

 – 8 ناۋرىز حالىقارالىق ايەلدەر مەرەكەسىنە وراي وقىرمانعا تىلەگىڭىزدى ايتساڭىز...

– ەڭ باستىسى ەل ىرگەسى بۋتىن بولىپ, قازاقتىڭ ارشاڭىراعى بيىك, بوساعاسى بەرىك, بالالى-شاعالى, ۋبىرلى-شۋبىرلى بولسىن! قازاق قىزى سىپايى, مادەنيەتتى, اقىلدى بولسا, وزى اتتاعان التىن بوساعانى, اتا-ەنەسىن قادىرلەسە, قاستەرلەسە, ۋلكەندى سىيلاپ, كىشىنى قۇرمەتتەسە دەيمىن. كوكتەم مەرەكەسىندە قىزدارعا كوكتەمنىڭ گۋلىندەي قۇلپىرىپ, جايناپ جۋرىڭىزدەر دەپ تىلەيمىن.  كوكتەمدە جاراتقاننىڭ قۇدىرەتىمەن كۋللى تابيعات جاڭارادى, جاسارادى, تۋلەيدى. قازاقستاننىڭ بارلىق ارۋلارى وسى مەرەكەدە جاڭا باقىتقا جەتسىن! باسقا باس, جانعا جان قوسىلا بەرسىن!

                       اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

 

اڭگىمەلەسكەن نازىم دۋتباەۆا.

 

                                                                                                        http://qazaqadebieti.kz/category/s-hbat