ارىستار اماناتىن ارقالاعان احيكو

كەشە قازاق ونەرىنىڭ قاراشاڭىراعى م. اۋەزوۆ اتىنداعى تەاتردا 91-ماۋسىمنىڭ العاشقى پرەمьەراسى - “اقتاستاعى احيكو” قويىلىمىنىڭ تۇساۋكەسەرى وتتى. اتالمىش سپەكتاكلь تاعدىر تالكەگىمەن, 15 جاسىندا جازىقسىز جازالانىپ, بالالىق شاعىن كارلاگ قاپاسىندا وتكىزگەن جاپون ۇلتىنىڭ بەيكۋنا ورەنى احيكو تэسۋرونىڭ بەينەتكە تولى ومىر جولىنان سىر شەرتەدى.

كۋنشىعىس ەلىنىڭ قاراپايىم بالىقشى وتباسىندا دۋنيەگە كەلگەن احيكونى العاشقى مۋشەلىنە كەلگەن جىلى اكەسى شىعىستىق جاۋىنگەرلىك ونەرگە باۋلىپ, كەيىن ناعىز جىگىتتىك قاسيەتىن قايراسىن دەگەن اسقاق ارمانمەن  ساحاليندەگى اسكەري وقۋ ورنىنا اتتاندىرادى. اكەسىنىڭ اماناتى مەن اناسىنىڭ ۋمىتىن ارقالاپ جەتكەن جاس بالا وز بولاشاعى ستاليندىك رەپرەسسيяنىڭ قاندى قىلىشىنا شىرمالارىن سەزدى دەيسىز بە? احيكوعا جاپون بارلاۋشىسى دەگەن جالا جابىلىپ, ۋستىنەن 10 جىلدىق ومىرىن ەڭبەكپەن تۋزەۋ لاگەرىندە وتكىزۋ تۋرالى بۇيرىق شىعارىلادى.

كارلاگ قاپاسىندا قامالعان تۇتقىندار تاعدىرىن بەينەلەۋ بارىسىندا وسى احيكو وبرازىنداعى باستى كەيىپكەر مەن قازاق زيяلىلارىنىڭ تاعدىرىن تاپقىر توعىستىرا بىلۋ - قويىلىمنىڭ قۇندىلىعىن ارتتىردى.  بىر ادامنىڭ تاعدىرىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ, ەل تاريحىنىڭ ەلەۋلى شاعى – قازاق قوعامىنىڭ قاسىرەتتى جىلدارىن سيپاتتاۋ, شىن مانىسىندە, تەرەڭ عىلىمي زەرتتەۋدىڭ ناتيجەسى. مىڭ ولىپ, مىڭ تىرىلگەن ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنە شيرەك عاسىر تولعان شاقتا قازاقتىڭ كوكىرەگىن وяتامىز دەپ شىرىلداعان شىن پاتريوتتاردىڭ پاك پيعىلى كورەرمەن ساناسىن وяتىپ, قانمەن كەلگەن قۇندىلىقتى كوز قاراشىعىنداي قورۋعا ۋندەيدى.

العاشقى مينۋتتاردا قاپەرسىز بەيبىت كۋن كەشكەن احيكونىڭ بالالىق شاعىنان توزاق وتىمەن پارا-پار تۋرمە تورىنا وكپەك جەلدەي وتكىزگەن ساحنانىڭ تەمىر شىمىلدىعى كورەرمەن كوڭىلىنە قاس قاعىمدا كونتراستتى كۋي كەشتىرەدى. ساحنا جيەگىندە ورىن الاتىن ەڭبەكپەن تۋزەتۋ لاگەرىنىڭ اتموسفەراسى تەاتر زالىنا ۋسكىرىك اяزداي سۋىقتىق ورناتىپ, وزىڭىزدى تەمىر قاپاستا تارلاندارمەن يىقتاسا تاعدىر تاۋقىمەتىن كەشىپ جاتقانداي سەزىمگە بولەيدى. وسى تۇستا تيراننىڭ تىرناعىنا ىلىنگەن احمەت, ماعجان سەكىلدى الاش ارىستارى مەن سول ارىستاردى تۋعىزعان سەيفوللا, سادۋاقاس سىندى ادۋىندى اكەلەر بەينەلەرى اسەرلى ادىپتەلگەن. ەل ەرلەرى سۇم تاعدىردىڭ تالكەگىنە توزبەي, ەڭسەسى تۋسە باستاعان شاقتا سۋىق قاپاسقا اقساقالدىڭ كىرىپ كەلۋى زالعا بىر ساتتىك جىلۋلىق اكەلىپ, سارىارقا دالا جۋسانىنىڭ يىسىن سەزدىرەدى. كەلەشەك ۇرپاقتىڭ ساۋاتىن اشۋ ماقساتىندا ەۋروپالىق ۋلگىدەگى قازاق-ورىس مەكتەبىن سالدىرعان اقايدىڭ قاسەنى بەينەسىندەگى اقساقال قويىلىمدا قاراڭعى ۋڭگىرگە تۋسكەن ۋمىت ساۋلەسى بولدى-اۋ دەگەن ويدا قالاسىز.


كارلاگ-تىڭ قاھارىنان امان قالعانىمەن, تۋرمەدەن شىققاندا احيكو بىر اяعىمەن و دۋنيەنىڭ بوساعاسىندا بولاتىن. وسى كەزدە جازىقسىز جاننىڭ جولىنا تۋرلى ۇلتتىڭ جەتىمىن باۋىرىنا باسىپ, انالىق قۇشاعىندا ماپەلەپ باققان اقتاماق انا جولىعادى. بۋكىل ومىرى بوزداۋمەن وتكەن اناعا احمەتتىڭ قانمەن جازىلعان اماناتىن جەتكىزىپ, ولىسىن تىرىلتكەن دە وسى - احيكو. قويىلىمدا ەل اناسىنىڭ بەينەسى ارقىلى بارشا انا اتاۋلى جاراتىلىس يەلەرىنىڭ سەزىمتال جۋرەگى مەن كەڭ قۇشاعى شەبەر جەتكىزىلگەن. سوعىستان كەيىن بىر تىلىم نانعا زار بولىپ وتىرعان شاقتا, لاگەردەن شىعىپ, ولىم اۋزىندا جاتقان ولەرمەن تۇتقىندارعا بالالارىنىڭ اۋزىنان جىرىپ اق تامىزعان قازاق حالقىنىڭ دارحان كوڭىلى مەن كەڭ پەيىلىن وسى كەيىپكەر كەلبەتى دال بەينەلەيتىندەي. پرەمьەراعا ارنايى كەلگەن جاپونيя ەلشىسى كاۆا ۆاتا وز سوزىندە وزگەنى وز ۇلىنداي باقپاق تۋگىلى, قازاق جەرىندە جاتقان جاپون ازاماتتارىنىڭ بەيىتتەرىن قانشالىقتى كۋتىپ-باپتاعانىنا تاڭ قالىپ, ۇلتىمىزدىڭ قانىنا سىڭگەن قاسيەتىنە قاتىستى قۇرمەتىن جەتكىزدى. يا, قازاق دەگەن وسىنداي حالىق! پرەمьەرا سىزدى تەك تاريح قويناۋىنا بويلاپ قانا قويماي, ار قازاقتىڭ بويىندا بولسا دا, كۋيبەڭ تىرشىلىكپەن كومىلىپ بارا جاتقان ادامي قاسيەتتەرىن قايتا جاڭعىرتۋعا قاۋقارلى. ونىمەن قوسا, كەيىپكەر بويىنان تابىلاتىن قايتپاس قايسارلىق پەن رۋحتىڭ مىقتىلىعى دەنەڭىزگە جان بىتىرىپ, ەڭسەڭىزدى كوتەرەدى.

ايتا كەتەرلىك تاعى بىر جايت, عاسىرعا جۋىق تاعدىردى بىر قويىلىمعا سىيعىزۋ مۋمكىن بولماعان سەبەپتى اۋىزشا باяنداۋ باسىم بولعانىمەن, ول كورەرمەنگە كەدەرگى تۋدىرماي, كەرىسىنشە, قاراپايىم قاۋىم كورە بەرمەيتىن تۇستاردا قىراعىلىق تانىتۋعا كومەكتەستى. ال, ەندى باستى رولدى سومداۋشى دۋلىعا اقمولدانىڭ شىن سامۋراي ۇرپاعىن جەتكىزۋدەگى شەبەرلىگىنە سۋيسىنبەۋ مۋمكىن ەمەس. دۋلىعا اعامىزدىڭ حاس شەبەرگە تان حاريزماسىنا ەلىتىپ, ۋيلەسىمدى وبرازىنا ۇييسىز.

جالپى, قازاق “كۋن” سوزىنەن شىققان عۇن ۇرپاعى بولسا, جاپوندار كۋنشىعىس ەلى ۇرپاعى دەگەن استارعا جەتەلەيتىن ويدى ساحنا سۋرەتشىلەرى قوس ۇلتتىڭ تەرەڭ بويلاعانعا عانا بايقالاتىن ۇقساستىقتارى ارقىلى ۇتىمدى ۇسىنا بىلگەن. وسىنىڭ نەگىزىندە بىر عانا احيكو وبرازىمەن قوس ۇلتتىڭ شەرىن جىرلايدى.

قويىلىم بويى سۇم تاعدىر مىسقىلىنا ۇشىراعان جاس بالانىڭ نە كەشكەنىن كورىپ, "قالايشا, جاراتۋشى سىيلاعان ومىردى, ادام شەكتەمەك?" دەگەن ويمەن ستاليندىك قاتىگەزدىكتى قارعاپ, شاراسىزدىقتان وزەگىڭىز ورتەنەدى, الايدا, ەلۋ جىلدان كەيىن ەلىنە ورالعان ازاماتتىڭ بەيبارىس بابامىزداي جۋسان يىسىن اڭساپ, اقتاسىنا قايتقانى ارقاڭىزدى قوزدىرىپ, اقىرىندا “مەن قازاقپىن, قازاقستان – مەنىڭ جۇماعىم” دەپ كوكىرەگىڭىزدى سوعىپ شىعاسىز...

ايىمگۋل ورالقىزى

"ماسساگەت".