"اقتاستاعى احيكو" الماتىعا قالاي كەلدى?

كۋنى كەشە عانا ەكى كۋن قاتارىنان م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك دراما تەاترىندا "اقتاستاعى احيكو-سان" قويىلىمىنىڭ تۇساۋكەسەرى وتتى. زالدا ينە شانشىر ورىن بولماي, بىراز كورەرمەن تۇرىپ تاماشالادى. كەلگەن جۇرت قويىلىم بارىسىندا كوزدەرىنە جاس الىپ جاتتى. قويىلىمنىڭ ەرەكشەلىگى, ارتىق تۇسى مەن كەم تۇسى جايىندا كوپتەگەن بەلگىلى تۇلعالار جىلى لەبىزدەرىن بىلدىرۋدە. بۇل رەتتە جۋرناليستەر دە قالىس قالمادى. سولاردىڭ بىرى جۋرناليست نازەركە جۇماباي بىلاي دەيدى:

«اقتاستاعى احيكو» الماتىعا قالاي كەلدى?

بىزدى دە قىزىقتىرعانى وسى ساۋال بولدى. سويتىپ, بار شارۋانى ىسىرىپ قويىپ, كۋنى كەشە «اقتاستاعى احيكونىڭ» تۇساۋىن كەسىپ قايتتىق. قويىلىمدا ساتتى ىزدەنىستەر دە جەتەرلىك, كەمشىلىكتەر دە جوق ەمەس. ارينە, ۋلكەن ىس مىنسىز بولمايدى عوي. ايتسە دە... 

بىرىنشىدەن, بىزدىڭ ەڭ اۋەلگى نازارىمىزدى اۋدارعانى – قويىلىم تاقىرىبى. شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ الىستان وراعىتىپ, اڭىز بەن قيяل قۋماي, وقيعانى ناقتى ومىردەن, قاراعاندىنىڭ تۋكپىرىندەگى اۋىلدىڭ قاراپايىم تۇرعىنىنىڭ تاعدىرىن ناقتى دەرەكتەر نەگىزىندە كوركەم دۋنيەگە اينالدىرا العانى. شىنايىلىق قاي كەزدە دە جانىمىزعا جاقىن عوي. سول تاريحي شىندىقتىڭ قاسىرەتتى پاراقتارىن ساحنا ارقىلى, قۋعىنداۋدى كوزىمەن كورگەن ساяسي-تاريحي تاجىريبە, بىزدىڭ تىلىمىزدە كارلاگ قۇربانىنىڭ تاعدىرى ارقىلى تاعى بىر مارتە پارىقتاپ شىققانداي بولدىق. ارينە, شىعارما اتاۋى مىندەتتەيتىندەي, ەگەر وقيعا قۋعىنداعى جاپون ازاماتتىڭ تاۋقىمەتتى ومىر جولىنان عانا سىر قوزعار بولسا, بىزدەر ۋشىن دال وسىلاي اяۋلى بولا قوяر ما ەدى... 

مۇنى دراماتۋرگ تە (مادينا وماروۆا), رەجيسسەر دە (اسحات ماەميروۆ) جاقسى تۋسىنگەن. سوندىقتان دا احيكو تэسۋرو تاعدىرى ارقىلى كۋللى الاش ارىستارىنىڭ قاسىرەتتى تاعدىرى, تاريحىمىزدىڭ اقتاڭداق كەزەڭى, بەينەتتى بەتتەرىن سوز ەتەدى. بىز جالا جابىلىپ, كارلاگ تۇتقىنىنا اينالعان احيكومەن پاراللەلь احمەت, ماعجان, ساكەندەي ارىستارمىزدىڭ دا ازاپقا تولى قاسىرەتىن كوردىك, سەزدىك, تۋيسىندىك. مىنە, كورەرمەنىن وسى سەزىمگە جەتكىزۋ ۋشىن رەجيسسەردىڭ ساحنالىق شەشىمدەرمەن جىتى جۇمىس جاساعانى بايقالادى. اسىرەسە, سسەنوگرافيяدا... 

سپەكتاكلьدىڭ كەلەسى ارتىقشىلىعى رەتىندە سسەنوگرافتىڭ (گ.قۇرمانبەكوۆا) جۇمىسىنا توقتالعىمىز كەلەدى. يا, سپەكتاكلьدىڭ سسەنوگرافيяسى ەرەكشە. شىمىلدىق اشىلعاننان-اق نازاردى وزىنە اۋدارادى. اۋ باستا كۋنشىعىس ەلىنىڭ داستۋر مەن سالتى, مۋزىكاسى نەگىزىندە كوڭىلدى وربيتىن وقيعا دامي كەلە كۋردەلەنە, كۋڭگىرتتەنە تۋسەدى. اسىرەسە, كارلاگتى: تەرگەۋ زالى مەن تۇتقىندار كامەراسىن كورسەتەر تۇستاعى سسەنوگرافتىڭ سۋرەتكەرلىك تاپقىرلىقتارىنا تانتى بولدىق. اۋەزوۆ تەاترىنىڭ بۇعان دەيىن دە اينالىپ, كوتەرىلىپ جۋرگەن ساحناسى بۇل جولى شىن مانىندە وڭتايلى شەشىمىن تاۋىپتى. وقيعا وزەگىنە ساي ساتتى پايدالانىلىپتى. جانە ول رەجيسسەرگە وقيعانى بىرنەشە پلاندا ويناتۋعا, كارلاگ-تاي تار قاپاستىڭ قان مەن قاسىرەت ارالاسقان قارالى اتموسفەراسىن بەرۋدە جاقسى مۋمكىندىك سىيلاعان. 

مەن وزىم قاراعاندىنىڭ تۋماسى بولعاننان كەيىن, دولينكا پوسەلكىسىندە دە, كارلاگ-تىڭ وزىندە دە, استاناداعى الجيردە دە بىرنەشە مارتە بولعام. كوزىممەن كورگەم, قاسىرەتىن تاريحتى باسىنان كەشكەندەردىڭ اۋزىنان ەستىپ وسكەم. سوندىقتان دا سالىستىرمالى تۋردە العاندا, كوپ كورەرمەننىڭ ىشىندە, اسىرەسە, مەنى ساحنا ارقىلى كارلاگ-تىڭ اتموسفەراسىنا ەنگىزە قوۋ, يلاندىرا قوۋ قيىنداۋ بولار ەدى. ويتكەنى, كارلاگ-تى ارالاپ شىققاننان كەيىنگى قاسىرەتتى, اۋىر كوڭىل-كۋيگە وزگە ەشبىر ەڭبەكپەن تۋزەۋ مەكەمەسى, تىپتى الجير دە تۋسىرە المايدى. سەبەبى, كارلاگ – كولەمى جاعىنان كسرو كولەمىندەگى ەڭ ۋلكەن ەڭبەكپەن تۋزەتۋ مەكەمەسى عانا ەمەس, نەبىر ارىس-ابىزدارىمىزدىڭ قيىندىق پەن قيناۋعا تولى تاۋقىمەتتى كۋندەرىنىڭ دە تىرى كۋاگەرى. سوندىقتان دا ونداعى اۋىر اتموسفەرانى بەرۋ ۋشىن رەجيسسەردەن دە, سسەنوگرافتان دا پسيحولوگيяلىق تۇرعىدان ۋلكەن دايىندىقتى تالاپ ەتكەنىن جانە سونى سپەكتاكلьگە قاتىسقان شىعارماشىلىق توپ بەلگىلى بىر دەڭگەيدە ساتتى سۋرەتتەي العاندىعىن ەركەشە اتاپ وتكىمىز كەلەدى. 

رەجيسسەردىڭ, اسىرەسە, ساحنا كەڭىستىگى مەن ادام جانىنىڭ, دۇرىسى تۇتقىن جانىنىڭ تار قاپاستاعى ارپالىستى كۋيىن ۇتىمدى شەندەستىرۋى ۇنادى. قولدانىسىندا تۇتاستاي ساحنا بولا تۇرا, ونى مەتالل «شىمىلدىقتىڭ» ارعى جاعىنا قالدىرىپ, رەجيسسەر تەمىرمەن قۇرساۋلانعان تاس قامالدى ساحنانىڭ ەرنەۋىن الا كورەرمەن زالىنا يتىندىرە قۇرادى. نەگە? بۇل – ونىڭ اباقتىداعى تارىلعان ادام جانىنىڭ تۇتقىن كۋيىن عانا ەمەس, جەكە باسقا تابىنۋدىڭ كەسىرىنەن, تۇتاستاي زاماننىڭ تارىلعاندىعىن كورسەتۋگە ۋندەگەن اللەگوريяلارىنىڭ بىرى دەپ قابىلدادىق. سول سەكىلدى, جاپوننىڭ جايقالعان ساكۋراسى مەن ارىسىنان ايىرىلعان الاشتىڭ اقتىق بايلانعان الىپ بايتەرەگىن كونتراستا بەينەلەۋ ارقىلى ول زامان مەن بۇل زاماننىڭ اراسىنداعى الماعايىپ كەزەڭدى, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ بۋگىنگى شيرەك عاسىرلىق تويىنا جەتۋ جولىنداعى كۋللى قاسىرەتىمىزدى مەتافورا تىلىنە سالادى. ساحنا تورىندە بىرنەشە فۋنكسيяنى قاتار اتقارىپ تۇرعان الىپ بايتەرەكتى جاپون داستۋرىن بەينەلەۋشى سيمۆول – سۇلۋ ساكۋرا دەپ سۋيسىنسەڭىز دە, بولماسا, سانداعان ادامنىڭ ولىمىن ەستىرتۋشى اقتىق بايلانعان قۋ اعاش دەپ ازا تۇتساڭىز دا, تۇتاس بىر ۇلتتىڭ تامىر-تەگىمەن, تاۋقىمەتتى جولىمەن استاسقان تالايلى تاريحى دەپ تۋيسەڭىز دە – ەركىڭىز! سوڭعى سوز – سىز بەن بىزدىڭ وزىمىزدە! 

سونداي-اق, سپەكتاكلьدىڭ مۋزىكاسى مەن حورەوگرافيяسىنان دا ىزدەنىس بايقاۋعا بولادى. باستاپقىداعى جاپون تۇرمىسىن بەرۋدەگى, سونىمەن قاتار, تۋرمە اتموسفەراسى مەن قانداستاردىڭ اباقتىدا كەزدەسەتىن ساتتەرىن كورسەتۋدە مۋزىكا دا, بي دە بەينەلەۋ بيىگىنە كوتەرىلگەن. بىراق, وكىنىشكە قاراي, وقيعانىڭ وسى بىر كوڭىلگە بىرتە-بىرتە قونىپ, يلاندىرىپ كەلە جاتقان كورىنىسىن سپەكتاكلь فينالىنداعى شەشىمدەر بىر-اق ساتتە كۋل-تالقان ەتتى. كوركەمدىك تۇرعىدان جاپ-جاقسى شەشىمىن تاۋىپ كەلە جاتقان قويىلىم باس كەيىپكەر احيكوعا جاپونيяداعى اكەسىنەن حات كەلگەن ساتتەن باستاپ وزىنىڭ كوركەمدىك سالماعىن جويىپ, كونسەرتتىك دەڭگەيگە بىر-اق تۋسەدى. جانە شىمىلدىق جابىلعانشا, وسى بىر قارابايىر سۋرەتتەۋ تۋرىنەن ارىلا الماي-اق قويدى. ايتپەسە, احيكونىڭ سونشا جىلعى ۋزىلىستەن كەيىنگى اكەسىمەن قاۋىشاتىن تۇسىن دا, تاريحي وتانىمەن قوشتاسىپ, بورىشتار وتانى – قازاقستانىنا قايتىپ ورالعانعا دەيىنگى ارالىقتاعى قاراپايىم ادامي سەزىمدەر: اڭساۋ, ماحاببات, ساعىنىش, شاراسىزدىق, ريزاشىلىق سەكىلدى پەندە اتاۋلىعا تان كوڭىل-كۋيدى بۇدان دا گورى سالماقتاندىرا, بەينەلەندىرە, كوركەمدەندىرە, درامالىق, كونفليكتىلىك بوяۋىن قوۋلاندىرا تۋسسە, سپەكتاكلь بۇدان دا گورى كوركەمدىككە قول جەتكىزەر مە ەدى دەگەن تىلەك كەتتى ىشىمىزدە... 

ال, جالپى العاندا, سپەكتاكلь وز ميسسيяسىن ورىندادى دەپ سانايمىز. اسىرەسە, اكتەرلىك ويىنداعى ىزدەنىستەر بۋگىن باسقا بيىكتەن تىل قاتتى. احيكو تэسۋرو بەينەسىندەگى دۋلىعا اقمولدانىڭ شىعارماشىلىق ىزدەنىسى وز الدىنا بىر توبە! كەيىپكەر وتە ساتتى تاڭدالعان. سول سەكىلدى انا بەينەسىندەگى داناگۋل تەمىرسۇلتانوۆانىدرامالىق اكتريسا رەتىندە بۇرىنعى بەينەلەرىنە مۋلدەم ۇقسامايتىن وزگەشە ىزدەنىس يىرىمىندە جولىقتىردىق! جالعىزىنان ايىرىلىپ, قايعىدان قان جۇتىپ جۋرسە دە, ادامزاتتىڭ بارىنە انالىق مەيىرىمىن سىيلاۋدان جالىقپاعان قازاقى دارحاندىق پەن مەيىرباندىق اكتريسا ويىنىندا ساتتى ساراپتالادى. قويىلىمداعى انا بەينەسى ارقىلى كەزىندەگى كارلاگ تۇتقىندارىنا تاس اتقانسىپ, قۇرت پەن ىرىمشىك لاقتىرعان لاگەرь ماڭايىنداعى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ادامگەرشىلىك پەن جاناشىرلىققا تولى جيىنتىق بەينەسىن كورگەندەي عالامات اسەرگە بولەندىك. اقايدىڭ قاسەنى رولىندەگى بەكجان تۇرىسقا دا اسىل تەكتى اقساقالدىڭ بەينەسىن كەمەلىنە كەلتىرە ورىنداعانى ۋشىن العىس بىلدىرەمىز. اقان احمەت بەينەسىندەگى ابزالبەك ماكسيمنىڭويىنىنان دا بۇعان دەيىنگى كەيىپكەرلەرىمەن سالىستارىعاندا جاڭاشا ىزدەنىستى بايقادىق. قۋاندىق قىستىقباەۆتىڭ ستەپان بەينەسى دە ادەتتەگىشە وز بيىگىندە. استانا تەاترىنىڭ جۇلدىزىن جارقىراتقان ىزدەنگىش اكتەر, اكەمتەاتر ساحناسىندا دا وز تۇعىرىندا, وز بابىندا كورىنەدى. ەلوردا ساحناسىنان جىبەرگىمىز كەلمەي, قيماي قوشتاسقان اكتەرىمىز, الماتى جۇرتىشىعىن دا سارابدال ويىنىمەن تانتى ەتىپ جۋر ەكەن. بارى نانىمدى, بارى اقتالىمدى. كورىپ, كوڭىل مارقايتتىق. 

جالعىز-اق كوڭىلگە قونىڭقىراماعانى – ج.تينباەۆ پەن ا.جۇماباەۆ كەيىپتەگەن تەرگەۋشىلەر بەينەسى. اكتەرلەر كەيىپكەرىن ارسىن-گۋرسىن مىنەزدە كورسەتەمىز دەپ, جاساندىلىققا, بىربوяۋلىققا جول بەرىپ العانداي. وسى ەكى كەيىپكەرگە كەلگەندە, ۋاقىت شارتتىلىقتارى ساقتالماعان. احيكو تۋرمەگە تۋسكەندە دە – بىر كەيىپ, اباقتىدان شىققاندا دا – سول كەيىپ. ارادا 10 جىل ۋاقىت وتكەندىگىن ەسكەرسەك, اتالعان ەكى بەينە حاراكتەرىندە دە, سىرتقى بەينەسىندە (گريم) دە قيسىندىق تۇرعىدان قابىسپايتىن تۇستار كەزدەسەدى. 

از ايتقاندا, كوپ ايتقاندا, جالپى قويىلىم ساحناعا شىقتى. «اقتاستاعى احيكو» ەندى الماتىلىق, اكەمتەاترلىق بولدى جانە ادەتتەگى تاريحي تاقىرىپتاردا قويلىپ جۋرگەن سپەكتاكلьدەردەي بىرسىدىرعى, ينكۋباتوردان شىققانداي بىر بوяۋدا ەمەس, قويىلىم كورەرمەنىنە وز سۋرلەۋىن, وز ەرەكشەلىگىن تابۋعا ۇمتىلعان جان-جاقتى ىزدەنىسىمەن كەلىپتى. قادامى وڭ بولسىن!

جانداربەك جۇماعۇلوۆ

massaget.kz