«ساعىنىشقا اينالعان اسىل بەينە» تاقىرىبىندا ەسكە الۋ شاراسى وتتى

قازاقستاننىڭ حالىق ارتيسى انۋار بورانباەۆتىڭ 70 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان گاسترولьدىك ساپار بارىسىندا قوستاناي وبلىسى ارقالىق قالاسىندا قازاق جاسوسپىرىمدەر تەاترىندا «ساعىنىشقا اينالعان اسىل بەينە» تاقىرىبىندا ەسكە الۋ شاراسى وتتى. شارانىڭ مودەراتورى, ەلىمىزگە بەلگىلى ايتىسكەر اقىن ايبەك قاليەۆ جۋرگىزدى. الدىمەن ساحنا بۇرىشىنداعى ۋستەلگە الماتىدان كەلگەن ونەر يەلەرى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ارتيستەرى مەرۋەرت وتەكەشوۆا مەن عازيزا ابدىنابيەۆانى جانە انۋار بورانباەۆتىڭ جولداسى اقبوپە كامالقىزى  ورتاعا شاقىرىلدى.

ەڭ الدىمەن بۋگىنگى ەسكە الۋ كەشىنىڭ كەيىپكەرى بولىپ وتىرعان انۋار بورانباەۆتىڭ ومىرباяنىمەن تانىس بولۋ ۋشىن, ارنايى دايىندالعان دەرەكتى فيلьم كورسەتىلدى. شارادا كوپتەگەن ونەرتانۋشىلار, تاريحشىلار, وڭىردىڭ عالىمدارى جانە م.اۋەزوۆ تەاترىنان كەلگەن اعا بۋىن وكىلدەرى قازاقستاننىڭ حالىق ارتيسى ەسمۇحان وباەۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, تەاترىمىزدىڭ ديرەكتورى اسحات ماەميروۆ  شىعىپ سوز سويلەدى.

- ارداقتى ونەر سۋيەر اعايىن! م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميяلىق دراما تەاترىنىڭ ارقالىق قالاسىنا گاسترولьدىك ساپارى ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە سپەكتاكلьدەر مەن كەزدەسۋ كەشتەرى ارقىلى رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى جاس ۇرپاققا دارىپتەۋ, ناسيحاتتاۋ باعىتىندا ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. گاسترولьدىك ساپار – كورنەكتى تەاتر جانە كينو اكتەرى, قازاقستاننىڭ حالىق ارتيسى, وسى قاسيەتتى توپىراقتىڭ تۋلەگى انۋار بورانباەۆتىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالىپ وتىر. انۋار اعامىزدىڭ كىندىك قانى تامعان وڭىرگە كەلىپ, ونەردىڭ تۋىن تىگىپ جاتقان جايىمىز بار. بۇل تەاتردىڭ تاريحى ۋشىن ەرەكشە كۋن. انۋار بورانباەۆ ۇلتتىق تەاتر ونەرىندە 70-تەن استام وبرازدار گالەرەяسىن جاسادى. اكتەردىڭ شىعارماشىلىعىنداعى «ساحنالىق تولقۇجاتى» ىسپەتتەس ەكى بەينەنى باسا مان بەرىپ ايتۋىمىز كەرەك. ول – م.اۋەزوۆتىڭ «قاراگوز» تراگەديяسىنداعى سىرىم بەينەسى. ەكىنشىسى ق.مۇقاشەۆتىڭ «دالا داستانى» دراماسىنداعى ىليяس جانسۋگىروۆ بەينەسى. سىرىم بەينەسى بۇعان دەيىن دە ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن تەاترلارىندا بىرنەشە مارتە ساحنالاندى. بىرنەشە بۋىن اكتەرلەر وينادى. 1926 جىلى العاشقى قازاق تەاترىنىڭ ىرگەتاسى قالانعاننان بەرى, زامان تالابىنا ساي وزگەرىلىپ, رەجيسسەرلەر  زاماناۋي سيپات بەرىپ ساحنالانىپ وتىردى. ا.مامبەتوۆ قويعان وسى قويىلىمنىڭ ەرەكشەلىگى سول, مۇندا كەرەمەت اكتەرلاردىڭ ۋشتاعانى بولدى. Яعني, ساحنالىق ەرەكشە انسامبلь بولدى. ولار; سىرىم - انۋار بورانباەۆ, قاراگوز - مەرۋەرت وتەكەشوۆا, نارشا - قۇمان تاستانبەكوۆ. وسى ۋش جۇپتىڭ كەرەمەت ۋيلەسىمگە قۇرىلعان ويىندارى كورەرمەندەردى تامساندىردى, تاڭداندىردى. اسىرەسە 1984 جىلى م.اۋەزوۆ تەاترىنىڭ ماسكەۋدە وتكەن ۋلكەن گاسترولьدىك ساپارىندا تەاترتانۋشىلار «داستۋرلى نەگىزدەگى قويىلىمعا بۋگىنگىلىك سيپات بەرۋدىڭ, زاماناۋي فورمالارىمەن قارۋلانعان كوركەمدىك دەڭگەيى بيىك سپەكتاكلь ساحنالاۋدىڭ بىردەن-بىر جارقىن ۋلگىسى» دەپ ەرەكشە باعا بەردى. انۋار بورانباەۆتىڭ كينو ونەرىندەگى «تولقۇجاتى» - «گاۋھارتاس» فيلьمىندەگى تاستان بەينەسى.  ىشكى پسيحولوگيяلىق يىرىمدەرى ەرەكشەلەنگەن تاستان رولى ارقىلى انۋار اعا – قازاق جىگىتتەرىنىڭ تيپتىك بەينەسىن جاسادى. انۋار اعا سومداعان تاستاننىڭ ون بويىندا قازاق ازاماتىنىڭ بۋكىل ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرىنىڭ بولمىسى بارى بار. فيلьمدى بىز الگى كۋنگە دەيىن تامسانىپ كورەمىز. تىپتى شەت ەلدىك ونەرتانۋشىلارمەن ۇلتتىق فيلьم حاقىندا پىكىرلەسكەن كەزدە, «گاۋھارتاس» فيلьمىن كورۋگە كەڭەس بەرەمىن. انۋار اعانىڭ كوركەم بەينە جاساۋداعى كاسىبي شەبەرلىگى, ارتيستيزمى, ساحنالىق تىلى, قوڭىر ۋنى – بىز ۋشىن ۋلكەن مەكتەپ بولىپ ەسەپتەلەدى. تەاتردىڭ نەگىزگى تەمىرقازىعى ونەردەگى ساباقتاستىق پەن جاڭاشىلدىق بولىپ قالا بەرەدى. وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ كەلەسى جىلى تەاتر ۇجىمىن قوستاناي وڭىرىنە ارنايى گاسترولьدىك ساپارمەن جانە شەبەرلىك-شىڭداۋ اپتالىعىن وتكىزۋ ۋشىن شاقىرىپ وتىر. تەاترىمىز بەن قوستاناي وبلىسى اراسىنداعى شىعارماشىلىق قارىم-قاتىناسىمىز ارى قاراي وزىنىڭ جاراسىمدى جالعاسىن تاباتىنىنا قۋانىشتىمىز, – دەدى م.اۋەزوۆ تەاترىنىڭ ديرەكتورى اسحات ماەميروۆ.

مودەراتور ايبەك قاليەۆ مادەنيەتتانۋشىلىق, ونەرتانۋشىلىق, ادەبيەتتانۋشىلىق قىرلارىنان, جان-جاقتى تالداپ, بىرتۇتاس ديسەرتاسيяعا جۋك بولاتىنداي  تۇجىرىمدارىن ساناۋلى ۋاقىتتىڭ ىشىندە ناقتى ەتىپ ايتىپ بەرگەن اسحات ماكسيمۇلىنا العىسىن بىلدىردى. ال, مەرۋەرت وتەكەشوۆا مەن عازيزا ابدىنابيەۆانىڭ انۋار بورانباەۆ تۋرالى ايتقان ەستەلىك اڭگىمەلەرى وتە اسەرلى بولدى. جينالعان حالىق كەي ساتتەردە تولقىپ تا الدى.

بۇل شارادان انۋار بورانباەۆ – تورعاي توپىراعىنان شىققان ونەر يەلەرىنىڭ ىشىندەگى شوقتىعى بيىك تۇلعا ەكەنىن, قازاق ونەرىندە وزىندىك ورنى بار اعامىزدىڭ جارقىن بەينەسى ەشقاشان ۇمىتىلمايتىنىن ۇقتىق.