اۋەزوۆ تەاترىنىڭ گاسترولЬدىك ساپارى اЯقتالدى

94 جىلدىق تاريحى بار, قازاق ونەرىنىڭ قاراشاڭىراعىنا اينالعان – مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميяلىق دراما تەاترىنىڭ  ەرتىس-باяن جانە التاي وڭىرىنە جاساعان گاسترولьدىك ساپارى  وز مارەسىنە جەتتى. 25-قىركۋيەك پەن 8-قازان ارالىعىندا ەلىمىزدىڭ وزگە قالالارىنداعى كورەرمەندەرمەن قاۋىشقان تەاتر ۇجىمىنىڭ  جولساپار جازباسىن ۇسىنامىز.  

 

اۋەزوۆ تەاترى ەرتىس-باЯن وڭىرىندە!

 

تەاتر ۇجىمى بۇل ساپارعا رەپەرتۋارداعى ايشىقتى قويىلىمداردى الىپ باردى. اتاپ ايتقاندا, ا.ۆولوديننىڭ «قوشتاسقىم كەلمەيدى» مەن ع.ەسىمنىڭ «تاڭسۇلۋ» درامالارى, ت.نۇرماعامبەتوۆتىڭ «قوجاناسىر تىرى ەكەن» كومەديяسى, م.اۋەزوۆتىڭ «اباي» تراگەديяسى, ب.بەدەلحاننىڭ  «مۇقاعاليمەن سىرلاسۋ» پوэتيكالىق دراماسى.  

پاۆلودار-سەمەي-وسكەمەن باعىتىن بەتكە العان ۇجىمنىڭ بۇل جولعى ساپارى ەرتىس-باяن وڭىرىنەن باستالادى! بىر تاۋلىك جول جۋرىپ كەلگەن ۇجىمدى  ج.ايماۋىتوۆ اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق قازاق مۋزىكا-دراما تەاترىنىڭ ۇجىمى قازاقى داستۋرمەن, ان-كۋيمەن, سىرلى ولەڭدەرىن ارناپ, قارسى الدى. اۋەزوۆ تەاترى ۇجىمى 25-28 قىركۋيەك ارالىعىندا ج.ايماۋىتوۆ اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق قازاق مۋزىكا-دراما تەاترىنىڭ ساحناسىندا, 4 كۋندە  11 رەت قويىلىم قويدى.

پاۆلودار قالاسىنا بارعان العاشقى كۋنى-اق قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى الما كاكىشەۆا, بەكجان تۇرىس جانە دۋلىعا اقمولدا «ەرتىس تاڭى» باعدارلاماسىندا قوناقتا بولىپ, ساپار جايلى, جالپى قويىلىمدار تۋرالى جۋرناليستەردىڭ بارلىق سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.  Эفيردە تەاترىمىزدىڭ جانە جالپى قازاق ونەرى جايلى ورامدى ويلار ايتىلدى!

بۇل ساپاردىڭ ەرەكشەلىگى, نەگىزگى تورت قويىلىمنان بولەك, ارنايى مەكتەپ وقۋشىلارىنا كۋندىزگى قويىلىمدار ۇسىندىق. سونىڭ بىرى, اقىن, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ يەگەرى باقىت بەدەلحاننىڭ  «مۇقاعاليمەن سىرلاسۋ» تەاترلاندىرىلعان پوэتيكالىق كومپوزيسيяسى.

م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميяلىق دراما تەاترى ۇجىمىنىڭ مۇزبالاق اقىن – مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ تاعدىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان درامالىق قويىلىمى مەكتەپ وقۋشىلارى مەن جاسوسپىرىمدەرگە تۇڭعىش رەت كۋندىزگى ۋاقىتتا ساحنالانادى. تەاتر اكتەرلارىنىڭ شەبەرلىگىمەن شىرايى كىرەتىن اقىننىڭ جىرلارى, انمەن اۋەلەگەن ولەڭدەرى, كۋندەلىگى مەن كۋندەلىكتى ومىرى باقىت بەدەلحاننىڭ اقىندىق زەردەسىندە جاڭاشا ايشىقتالادى. «تاۋ – مەنىڭ داۋ بەسىگىم...» دەپ, تەبىرەنگەن تاۋداي اقىنمەن جاس كورەرمەن سىرلاستى.

سونداي-اق, 25-قىركۋيەك پاۆلودار قالاسىنىڭ «حيميя-بيولوگيя باعىتىنداعى نازارباەۆ زيяتكەرلىك مەكتەبىنىڭ» ۇستازدارى مەن وقۋشىلارى ارنايى گاسترولьدىك ساپارمەن كەلگەن تەاتر ۇجىمىمەن, ونىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى بەكجان تۇرىس, دۋلىعا اقمولدا جانە گۋلشات تۋتوۆامەن كەزدەسۋ وتكىزدى. كەزدەسۋ بارىسىندا ۇستازدار مەن وقۋشىلار وزدەرىنە قىزىقتى سۇراقتارىن قويىپ, سۋيىكتى ارتيستەرىمەن تىلدەسىپ, سۇحباتتاسىپ وتىرعانىنا قۋانىشتى ەكەندىكتەرىن جەتكىزدى.

گاسترولьدىك ساپارىمىزدىڭ ۋشىنشى كۋنىندە قازاق ونەرىنىڭ كوريفەيى, تەاترىمىزدىڭ ابىزى, كسرو جانە قازاقستاننىڭ حالىق ارتيسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى – اسانالى اشىموۆ كورەرمەندەر الدىندا جالپى ەرتىس-باяن وڭىرىنىڭ ونەرگە دەگەن ىقىلاسىنا ريزاشىلىعىن بىلدىردى. سونداي-اق, ساپارىمىزدىڭ باسىنان باستاپ تەاتر ۇجىمىنا ۋلكەن قولداۋ كورسەتىپ كەلەتىن, قويىلىمدارىمىزدى تاماشالاپ جۋرگەن پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى – بولات جۇمابەكۇلىنا العىسىن بىلدىردى! 



 

تەاتردىڭ 94 جىلدىق تاريحى تانىستىرىلدى

قازاق ونەرىنىڭ قاراشاڭىراعى اۋەزوۆ تەاترىنىڭ قىسقاشا تاريحى مەن ۋلكەن مۇراسى ەرتىس-باяن جانە التاي  وڭىرىنە تانىستىرىلدى. بىزدىڭ گاسترولьدىك ساپارىمىزدىڭ بىردەن-بىر ەرەكشەلىگى دە وسىندا! تەاترىمىزدىڭ «مۋزەي» بولىمىنىڭ جەتەكشىسى –  نارگيز تامابەكقىزى  پاۆلودارلىق, سەمەيلىك, وسكەمەندىك كورەرمەن ۋشىن «تەاتر الەمى» اتتى ارنايى كورمە ۇيىمداستىردى. 94 جىلدىڭ تاريحى توپتاستىرىلعان مۇراجايدا اڭىزعا اينالعان ارتيستەردىڭ كيگەن كوستۋمدەرى, سۋرەتتەرى جانە قۇجاتتارىن جيناقتاپ ۇسىندى.

سونىمەن قاتار, بۇل كورمەدە كسرو حالىق ارتيسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتاردىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اسانالى اشىموۆ,  قازاقستاننىڭ حالىق ارتيسى  ەسمۇحان وباەۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى الما كاكىشەۆانىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ فوتوباяنى ۇسىنىلدى.

 

الاشتىڭ استاناسى سەمەي قالاسىندا

 

گاسترولьدىك ساپارىمىزدىڭ كەلەسى اяلداماسى – الاشتىڭ استاناسى,  اباي ەلى –  سەمەي قالاسى بولدى. سەمەيلىك كورەرمەن دە تەاتر ۇجىمىن قۇرمەتپەن قارسى الىپ, ار قويىلىمدى ەرەكشە ىلتيپاتپەن تاماشالادى.

اۋەزوۆ تەاترىنىڭ شىعىستاعى ساپارىنان حاباردار بولعان جۋرناليستەر تەاتر ۇجىمىن «سەمەي» ارناسىنىڭ تاڭعى эفيرىنە, باعدارلامالارىنا جانە جاڭالىقتارىنا ۋزدىكسىز جاريяلاپ وتىردى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى – شىنار اسقاروۆا  جانە قازاقستان جاستار وداعى «سەرپەر» سىيلىعىنىڭ يەگەرى – الماس شاяحمەتوۆ  جانە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى – ومار قىيقىموۆ «سالەم, سەمەي» تاڭعى باعدارلاماسىنا قوناق بولىپ, ساپار بارىسى جايلى سۇحبات بەردى. سونداي-اق, «ەلگە قىزمەت» باعدارلاماسىنا  قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, اۋەزوۆ تەاترى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى – جالعاس تولعانباي  جانە قازاقستان جاستار وداعى «سەرپەر» سىيلىعىنىڭ يەگەرى – لاززات قالدىبەكوۆا قوناق بولدى.

سونىمەن قاتار, 30 قىركۋيەك كۋنى سەمەي قالاسىنداعى تەحنيكالىق كوللەدج ۇجىمى گاسترولьدىك ساپارمەن كەلگەن تەاتر ارتيستەرىن قۇتتىقتاپ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى دۋلىعا اقمولدا مەن شىنار اسقاروۆا جانە تەاتر-كينواكتريساسى گۋلشات تۋتوۆامەن ارنايى كەزدەسۋ وتكىزدى. ستۋدەنتتەرمەن سىرلاسپاس بۇرىن وقۋ ورنىنىڭ ديرەكتورى سارپەكوۆ ازات تولقىنۇلى جانە وزگە دە ماماندار كوللەدجدىڭ جەتىستىكتەرى مەن ەرەكشە مۋمكىندىككە يە تۋرلى تەحنيكالىق جابدىقتارىمەن تانىستىردى! . تەحنيكالىق باعىتتا بولسا دا, جاقسى سۇراقتار قويىلىپ, جاۋاپ العان ستۋدەنتتەردىڭ ونەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ەرەكشە.

1 قازان كۋنى قازاق يننوۆاسيяلىق گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى تەاترىمىزدىڭ ارتيستەرىمەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىردى. جاستارمەن بىرگە سىرلى سۇحبات قۇرعان قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەر بەكجان تۇرىس, جالعاس تولعانباي, ازامات ساتىبالدى جانە «سەرپەر» جاستار وداعى سىيلىعىنىڭ يەگەرى اяن وتەپبەرگەن جانە جاس اكتريسا اسەلь ابدىحاميتوۆا.

2 قازان كۋنى شاكارىم ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ  ۇستازدارى مەن ستۋدەنتتەرى تەاترىمىزدىڭ ارتيستەرىمەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىردى. جينالعان كوپشىلىكپەن بىرگە سىرلى سۇحبات قۇرىپ, جاۋاپ بەرۋپ وتىرعان ارتيستەر : تەاتر-كينو اكتريساسى گۋلشات تۋتوۆا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى بەكجان تۇرىس, شىنار اسقاروۆا, «سەرپەر» جاستار وداعى سىيلىعىنىڭ يەگەرلەرۋ الماس شاяحمەتوۆ پەن اяن وتەپبەرگەن.


 اباي ەلىندەگى اباي اتىنداعى قازاق-مۋزىكالى دراما تەاترى ساحناسىندا مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي» تراگەديяسى ساحنالاندى.  جاقسىنى كورە-تاني بىلگەن, عاشىقتىقتى باعالاپ, ار شاكىرتىنە بيىك ۇستازدىق ەتكەن, ادامي تىنىس-تىرشىلىگى, زۇلىمدىقپەن الىسقان سوقتىقپالى, سوقپاقتى اقىن ومىرى. اۋەزوۆ تەاترى جاڭا زاماننىڭ, وركەنيەتتىڭ باستاۋى بولعان, قوعامدىق سانانىڭ ىلگەرىلەۋىنە قىزمەت ەتكەن اباي بولمىسىن ايشىقتايتىن قويىلىم ۇسىندى!

ايتا كەتەيىك, تەاترىمىزدىڭ ديرەكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى سابيت ابدىمۋتالىۇلى  تەاتر ۇجىمىن جەر كيەسى – جيدەباي جەرىنە اپاردى.

تەاتردىڭ 94-ماۋسىمىن گاسترولьدىك ساپاردان باستادىق. ساپارىمىز پاۆلودار قالاسىنان باستالىپ, سەمەيگە جالعاسقان بولاتىن. الاشتىڭ استاناسىنا اينالعان كيەلى سەمەي جەرىنە ات باسىن تىرەگەندىكتەن, ديرەكتور س.ا.ابدىحالىقوۆ باستاعان اۋەزوۆ تەاترى ۇجىمى ۇلىلار تۋعان ولكە, قاسيەتتى توپىراق – ۇلى اباي قۇنانبايۇلى جاتقان جيدەباي جەرىنە بارىپ, قۇران وقىتىپ قايتتى.



ۇجىم جيدەبايداعى ۇلى اقىننىڭ مۋزەي-ۋيىنە كىرىپ, گيدتىڭ كومەگىمەن كىرەبەرىستىڭ سول جاق قابىرعاسىندا ابايدىڭ اتا تەگى ولجايدان باستاپ بەدەرلەنىپ جازىلعان عۇمىرباяنىمەن تانىستى. سونداي-اق, اباي مۋزەي-ۋيى 5-6 بولمەدەن تۇرادى جانە اربىرىنە كوز سالساق, اباي زامانىنىڭ كۋاسىندەي كورىنىس بەردى.

تەاتر ۇجىمى سەمەي قالاسىنداعى گاسترولьدىك ساپاردىڭ  سوڭعى كۋنىندە وسىناۋ كيەلى جەرگە اپارىپ, «سالەم بەرىپ قايتۋ» مۋمكىندىگىن تۋدىرعان سابيت ابدىمۋتالىۇلىنا العىسىن بىلدىردى!

 

اۋەزوۆ تەاترى ۇجىمى التاي وڭىرىندە

پاۆلودار ️ سەمەي ️ وسكەمەن باعىتىنداعى ساپارىمىز وسكەمەن  قالاسىندا اяقتالادى. تەاتر ۇجىمىن التايداعى ارىپتەستەرىمىز, شىعىس قازاقستان وبلىستىق دراما تەاترى ۇجىمى قوناقجايلىق تانىتىپ, كۋتىپ العان بولاتىن.

تەاتر ۇجىمى شىعىس قازاقستان وبلىستىق دراما تەاترىن جاڭا ماۋسىمىنىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتاپ, قۋانىشتى كۋنىندە قولداۋ كورسەتىپ قايتتى. ۋش تەاتر بىرىگىپ وتكىزگەن شاراعا كەلگەن كورەرەرمەننىڭ قاراسى كوپ. بارلىق حالىقتىڭ كوڭىل-كۋيىن كوتەرگەن تەاتر ۇجىمدارىنىڭ ماقساتى ورىندالدى دەۋگە تولىق نەگىز بار.

التاي وڭىرىندە, ۇلان اۋدانى, قاسىم قايسەنوۆ كەنتىندە باقىت بەدەلحاننىڭ «مۇقاعاليمەن سىرلاسۋ» پوэتيكالىق دراماسى ساحنالانادى. رەجيسسەرى - اريداش وسپانباەۆا.  قويىلىم سوڭىندا ۇلان اۋدانىنىڭ اكىمى – ساقتاعانوۆ نۇرىمبەت امانۇلى سوز الىپ, قازاق ونەرىنىڭ قاراشاڭىراعىنا اينالعان اۋەزوۆ تەاترى ۇجىمىنا ريزاشىلىعىن بىلدىرىپ, قر ەڭبەڭ سىڭىرگەن قايراتكەرى مۇرات نۇراسىلوۆ مىرزاعا شاپان جاۋىپ, ديرەكتورىمىز قر ەڭبەڭ سىڭىرگەن قايراتكەرى – سابيت ابدىمۋتالىۇلىنا العىس حات جانە تەاتر ۇجىمىنا ارنايى ىقىلاس گۋلىن تابىستادى.

سونداي-اق, 7 قازان كۋنى سارسەن امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ستۋدەنتتەرى  اۋەزوۆ تەاترى ارتيستەرىمەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىردى. اتاپ ايتار بولساق, قر ەڭبەك سىڭىرگەن ارتيستەرى ايدوس بەكتەمىر مەن تولەۋبەك ارالباي, قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى بەكجان تۇرىس, دۋلىعا اقمولدا جانە شىنار اسقاروۆا ستۋدەنت جاستارمەن سۇحباتتاسىپ قايتتى. ەركىن فورماتتا وتكەن شارا بارىسىندا, جاستار وزدەرىن قىزىقتىراتىن بارلىق سۇراقتارعا جاۋاپ الدى دەۋگە تولىق نەگىز بار.




8 قازان جاس رەجيسسەر اريداش وسپانباەۆا, ارتيستەر عالىم وسپانوۆ جانە اسەل سايلاۋوۆا  وسكەمەن قالاسىنداعى التاي تەلەارناسى, «راۋان» تاڭعى تىكەلەي باعدارلاماسىنا قوناققا بارىپ, تەاتردىڭ گاسترولьدەرى جانە قويىلىمدارى تۋرالى سۇحبات بەرىپ قايتتى.


تۋستەن كەيىن د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ستۋدەنتتەرى بىزدىڭ تەاتر ارتيستەرىمەن كەزدەستى. اتاپ ايتار بولساق, باяن قاجنابيەۆا, گۋلشات تۋتوۆا, الماس شاяحمەتوۆ جانە اجارلىم باقىتجانوۆا. ەركىن فورماتتا وتكەن كەزدەسۋدەن سوڭ, ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى العىسىن بىلدىرىپ, قوناقتارمەن ەستەلىك سۋرەتكە تۋستى.

وسكەمەن قالاسىندا وتكەن قويىلىمدارىمىزدى كورەرمەن زالىندا قالىڭ كوپشىلىكپەن وسكەمەن قالاسىنىڭ اكىمى جاقسىلىق مۇقاشۇلى ومار مىرزا كەلىپ كوردى. قويىلىم سوڭىندا التاي وڭىرىنە گاسترولьدىك ساپارعا كەلگەن ونەر ۇجىمىنا العىسىن بىلدىرىپ, سات ساپار تىلەدى.

تەاتر ۇجىمى گاسترولьدىك ساپاردان 10 قازان كۋنى كەلىپ, بىردەن جاڭا ماۋسىمنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا دايىندىققا كىرىستى. 17-قازان كۋنى «اتتيلا مەن اэسيي» قويىلىمىنىڭ پرەمьەراسىندا بىز وز كورەرمەندەرىمىزدى كۋتەمىز!

 

گۋلىم رىسقۇل